Duitsland en Frankrijk willen de Europese Unie nieuwe mogelijkheden geven om zich te verweren in internationale handelsconflicten. De Europese Commissie zou sneller maatregelen moeten kunnen nemen tegen landen die hun bedrijven bevoordelen en daarmee Europese ondernemingen uit de markt drukken.
Bondskanselier Friedrich Merz en president Emmanuel Macron hebben dat voorgesteld in een brief aan Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. China wordt niet met naam genoemd, maar de maatregelen zijn vooral gericht op handelspraktijken die met China in verband worden gebracht.
Uitsluiting van de interne markt
De twee regeringsleiders pleiten voor een instrument waarmee de EU kan optreden tegen onder meer dumping, buitensporige overheidssubsidies en manipulatie van wisselkoersen. De Europese Commissie zou daarbij een breed pakket aan maatregelen moeten kunnen inzetten. Als uiterste optie noemen Merz en Macron het uitsluiten van een land van de Europese interne markt.
De Duitse steun voor het voorstel geldt als belangrijk, omdat Duitsland lange tijd terughoudend was met protectionistische maatregelen. De Duitse economie is sterk afhankelijk van China, zowel als afzetmarkt als leverancier van onderdelen, grondstoffen en kennis. In Berlijn groeit volgens de brief echter het besef dat het handhaven van de huidige handelsverhoudingen eveneens grote risico's met zich meebrengt.
De EU importeert inmiddels dagelijks voor ongeveer 1 miljard euro meer aan goederen uit China dan zij daarheen uitvoert. Daardoor zijn sommige Europese bedrijfstakken verdwenen of in hoge mate afhankelijk geworden van Chinese toeleveranciers.
Naast een nieuw handelsinstrument willen Merz en Macron een zogenoemd diversificatie-instrument. Dat moet voorkomen dat Europese bedrijven en sectoren te afhankelijk raken van één land of leverancier. Ook moet het tegengaan dat derde landen volledige toeleveringsketens overnemen.
Bespreking tijdens Europese top
De voorstellen worden naar verwachting besproken tijdens een bijeenkomst van Europese regeringsleiders volgende week. Daar staan de wereldwijde economische handelsonevenwichtigheden opnieuw op de agenda.
De EU heeft al eerder maatregelen genomen tegen China, waaronder extra heffingen op Chinese elektrische auto's. Volgens Merz en Macron zijn zulke maatregelen niet langer voldoende. De Unie beschikt ook over het anti-dwanginstrument, dat sinds 2023 bestaat en onder meer tarieven, quota, beperkingen op openbare aanbestedingen en blokkering van buitenlandse investeringen mogelijk maakt.
Dat instrument is tot nu toe nog niet gebruikt. Het is nog niet duidelijk hoe het nieuwe voorstel van Duitsland en Frankrijk zich precies tot het bestaande instrument verhoudt.
