Op Chinese sociale media circuleren op grote schaal korte AI-video's waarin buitenlanders worden afgeschilderd als gewelddadig, onbeschaafd of respectloos. Vooral witte en zwarte mannen en Indiërs komen in de beelden voor. Ondanks het racistische en gewelddadige karakter lijken de video's nauwelijks te worden gecensureerd.
Steeds hetzelfde patroon
In de filmpjes gedraagt een buitenlander zich misdadig of asociaal. Hij duwt oude mensen omver, dringt voor of valt vrouwen lastig. Vervolgens grijpt een Chinees in en spreekt hij de buitenlander streng toe, met boodschappen als: "In China hou je je aan onze regels".
Bij witte buitenlanders ligt de nadruk meestal op arrogant of respectloos gedrag. Dat beeld sluit aan bij de boodschap van de Chinese overheid dat inwoners zich ordelijk en sociaal verantwoord moeten gedragen. In video's over Indiërs worden negatieve eigenschappen vaker aan een hele bevolkingsgroep gekoppeld. Zij worden bijvoorbeeld neergezet als bedrieglijk of onhygiënisch.
De video's lijken niet door de overheid zelf te zijn gemaakt, maar sluiten wel gedeeltelijk aan bij het nationalistische verhaal dat de Chinese autoriteiten verspreiden. Han Rongbin, onderzoeker van digitaal nationalisme en schrijver van Make China Great Again, noemt dit een vorm van digitaal nationalisme. Volgens hem wordt China op sociale media voorgesteld als een sterke, moderne staat die zijn positie in de wereld terugneemt.
Daarbij wordt volgens Han weinig onderscheid gemaakt tussen China en de Chinese Communistische Partij. Een negatieve voorstelling van buitenlanders helpt bovendien om te definiëren wat een goede Chinees zou zijn: loyaal, beschaafd en verantwoordelijk. De buitenlander wordt juist voorgesteld als een bedreiging voor de sociale orde.
Spanning rond India
De tolerantie voor de video's leidt tot een spanningsveld voor Peking. China probeert zich internationaal te presenteren als een ontwikkeld land dat openstaat voor toeristen en kennismigranten. Buitenlanders kunnen daarbij dienen als bewijs dat het land aantrekkelijk en succesvol is, maar die houding geldt niet voor alle nationaliteiten.
Dat is vooral zichtbaar in de beeldvorming over Indiërs. China en India proberen de betrekkingen te verbeteren na jaren van spanningen, waaronder dodelijke grensconflicten in 2020. In de eerste maanden van dit jaar verstrekte China ruim tachtigduizend visa aan Indiase burgers.
Chinese nationalisten vielen de ambassadeur in India online aan nadat hij positief had gesproken over de ontwikkeling van de relatie. De kritiek werd zo heftig dat Peking ingreep en de directe aanvallen stopte. De onderliggende onvrede bleef echter bestaan.
Volgens Han vinden sommige nationalisten dat de overheid te weinig tegen de video's doet. Ingrijpen is volgens hem ingewikkeld, omdat Peking deze groep nodig heeft om overheidsboodschappen te versterken. De grens wordt vooral getrokken bij collectieve acties, maatschappelijke onrust of een bedreiging van de politieke stabiliteit. Zolang de video's vooral als uitlaatklep dienen, neemt de overheid het racistische en gewelddadige karakter voorlopig op de koop toe.
