Duitse kiezers gaan zondag naar de stembus in Berlijn en Mecklenburg-Voor-Pommeren. De CDU van bondskanselier Friedrich Merz dreigt in beide deelstaten fors te verliezen. In Mecklenburg-Voor-Pommeren loopt de partij bovendien het risico de kiesdrempel niet te halen.
In Berlijn staat Die Linke in de peilingen op de eerste plaats. In Mecklenburg-Voor-Pommeren maakt de radicaal-rechtse AfD kans op de verkiezingswinst. De uitslagen volgen kort na de historische doorbraak van de AfD bij de deelstaatverkiezingen in Saksen-Anhalt.
De verkiezingen kunnen grote gevolgen hebben voor de positie van Merz. De bondskanselier geldt als de minst populaire Duitse regeringsleider sinds de Tweede Wereldoorlog. Zijn beperkte vooruitgang met belangrijke verkiezingsbeloften werkt door in de steun voor de CDU op deelstaatniveau.
Merz heeft zijn geplande reis naar de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York afgezegd. Hij blijft in Duitsland voor een partijbijeenkomst op de verkiezingsavond. Daar bespreekt de partijleiding of hij nog voldoende vertrouwen heeft om aan te blijven.
Opvolging is niet eenvoudig
Een gedwongen vertrek van Merz is juridisch en politiek niet eenvoudig. Het Duitse parlement kan een bondskanselier alleen vervangen als het tegelijk een opvolger kiest die een meerderheid achter zich heeft. Onvrede over de zittende kanselier is op zichzelf onvoldoende.
Een opvolging zonder nieuwe verkiezingen zou daarom overeenstemming tussen de CDU en coalitiepartner SPD vereisen. De SPD zou daar waarschijnlijk politieke concessies tegenover stellen. Als de partijen geen akkoord bereiken, kan Merz nog maanden als waarnemend kanselier blijven functioneren.
De meest voor de hand liggende kandidaat om Merz op te volgen is Hendrik Wüst, de premier van Noordrijn-Westfalen. Die deelstaat heeft de meeste inwoners van Duitsland en omvat het belangrijke industriegebied Ruhrgebied. Daar zijn volgend jaar verkiezingen, waardoor het niet waarschijnlijk is dat de CDU Wüst nu naar Berlijn haalt.
Nieuwe landelijke verkiezingen lijken evenmin aantrekkelijk voor de regeringspartijen. De CDU en SPD staan er in peilingen slecht voor. Merz kan er daarom ook voor kiezen zelf op te stappen, maar ook dan volgt een langdurige zoektocht naar een opvolger.
De CDU moet na de verkiezingen bepalen of zij vasthoudt aan Merz of een leiderschapswissel overweegt. Hoe groot de druk wordt, hangt vooral af van de omvang van de verliezen in de twee deelstaten.
