Inwoners van Bosnië en Herzegovina gaan zondag naar de stembus voor verkiezingen op verschillende bestuursniveaus. Het land bestaat uit twee entiteiten: de Federatie van Bosnië en Herzegovina, waar voornamelijk Bosniakken en Kroaten wonen, en Republika Srpska, met voornamelijk Serviërs.
In beide entiteiten wordt een parlement gekozen. Daarnaast stemmen kiezers voor het landelijke parlement en kiezen ze drie presidenten: een Bosniakse, een Kroatische en een Servische vertegenwoordiger. Zij vormen samen het staatshoofd. De drie presidenten wisselen elkaar elke acht maanden af als voorzitter.
In Republika Srpska wordt bovendien gestemd voor de president en het parlement van die entiteit. In delen van de Federatie zijn er ook verkiezingen voor het lokale bestuur. Sommige kiezers krijgen daardoor vier stembiljetten.
Stelsel werd na oorlog ingevoerd
De complexe structuur ontstond na de oorlog in Bosnië, die volgde op het uiteenvallen van Joegoslavië. Bosnië en Herzegovina riep in 1992 de onafhankelijkheid uit, maar Serviërs in het land wilden onderdeel blijven van Joegoslavië. In de drie jaar durende oorlog kwamen ruim 100.000 mensen om.
Het Verdrag van Dayton maakte in 1995 een einde aan de strijd. De afspraken brachten de twee entiteiten samen in één land en gaven de drie belangrijkste bevolkingsgroepen een eigen vertegenwoordiging. Een hoge vertegenwoordiger van de internationale gemeenschap houdt toezicht op de naleving van het akkoord en kan onder meer wetten invoeren of terugdraaien.
De oorlog en de etnische tegenstellingen spelen nog altijd een rol in de verkiezingscampagnes. Bosnische Serviërs herdenken en verheerlijken geregeld legerleider Ratko Mladic, die verantwoordelijk was voor de genocide op ruim achtduizend moslimmannen in Srebrenica. Begin dit jaar werd in Banja Luka een monument voor zijn leger opgericht.
Ook de voormalige Bosnisch-Servische president Milorad Dodik heeft veel invloed. Hij werd vorig jaar uit zijn ambt gezet, maar is nog zichtbaar op verkiezingsposters en blijft volgens politicoloog en mensenrechtenactivist Samir Beharic invloed uitoefenen op de politiek. Dodik heeft eerder gepleit voor afscheiding van Republika Srpska, hoewel dat volgens de grondwet niet is toegestaan.
Werkloosheid en corruptie
Naast nationalisme zijn werkloosheid en corruptie belangrijke thema’s. Bijna 30 procent van de jongeren was in 2025 werkloos. Veel hoogopgeleide inwoners vertrekken naar landen met betere arbeidsvoorwaarden. Volgens Transparency International behoort Bosnië tot de meest corrupte landen van Europa.
Het land onderhandelt sinds 2024 over toetreding tot de Europese Unie, maar corruptie bemoeilijkt dat proces. Uit onderzoek van de verkiezingsorganisatie Pod lupom blijkt dat 73,9 procent van de bevolking denkt dat verkiezingen niet eerlijk verlopen. Volgens Beharic is afscheiding op dit moment onwaarschijnlijk, maar kan zo’n stap wel een nieuwe oorlog veroorzaken.
