Een rechtbank in Azerbeidzjan heeft negen journalisten van het onafhankelijke platform Toplum TV veroordeeld tot gevangenisstraffen van 11 tot 15 jaar. Onder hen zijn oprichters Akif Gurbanov, Ruslan Izzetli en Alesker Mammadli. Zij zijn schuldig bevonden aan financiële misdrijven, maar ontkennen de beschuldigingen. Hun advocaten gaan in beroep.
Reporters Without Borders spreekt van een schijnproces. Human Rights Watch heeft de internationale gemeenschap opgeroepen de veroordelingen scherp te veroordelen. Toplum TV werd in 2016 opgericht, zendt uit via YouTube en publiceert onder meer onderzoek naar corruptie rond de regering van president Ilham Aliyev.
Hoofdredacteur Khadija Ismayilova zat zelf van 2014 tot 2016 vast wegens belastingontduiking. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens oordeelde eerder dit jaar dat haar vervolging bedoeld was als straf voor haar journalistieke werk.
Druk op kritische stemmen
Mensenrechtenverdediger Zohrab Ismayilov noemt de zaak tegen de Toplum-journalisten gefabriceerd. Hij stelt dat de aanklachten zijn ingezet om kritische verslaggevers het zwijgen op te leggen. Ismayilov verliet Azerbeidzjan nadat hij in 2014 zelf strafrechtelijk werd vervolgd en woont nu in Duitsland.
De druk op onafhankelijke media neemt al langer toe. In 2023 kregen journalisten van Abzas Media in een vergelijkbare zaak hoge celstraffen. Naar schatting zitten in Azerbeidzjan ongeveer 400 politieke gevangenen vast, vaak onder slechte omstandigheden.
Politicus Elbeyi Karimli, 24 jaar, en cyberexpert Ilgar Aliyev, 54 jaar, overleden afgelopen december en mei in detentie. De omstandigheden rond hun dood zijn volgens mensenrechtenorganisaties verdacht. De regering in Bakoe werkt daarnaast aan een nieuwe mediawaakhond met ruime bevoegdheden.
Nauwere banden met Europese Unie
Tegelijkertijd intensiveert de Europese Unie de samenwerking met Azerbeidzjan. De EU sloot in 2022 een energieovereenkomst met Bakoe, nadat Rusland Oekraïne was binnengevallen en Europese landen minder afhankelijk wilden worden van Russisch gas.
Commissievoorzitter Ursula von der Leyen bezocht Bakoe begin juli. Zij kondigde 200 miljoen euro aan leningen en investeringen aan voor transport, energie en digitale ontwikkeling. Ook sprak zij met Aliyev over een nieuw partnerschap voor economische samenwerking en energie.
De nauwere relatie volgt op de vredesovereenkomst die Azerbeidzjan en Armenië eerder dit jaar tekenden. Die overeenkomst moet een einde maken aan een langdurig conflict over grondgebied, waaronder Nagorno-Karabach. Activisten verwijten de EU dat economische en energiebelangen zwaarder wegen dan de verslechterende mensenrechtensituatie in Azerbeidzjan.
