De Nijmeegse Vierdaagse is voor het Radboudumc al twintig jaar een grootschalige praktijkomgeving voor onderzoek naar wandelen. De studies begonnen na de afgelaste editie van 2006, toen twee wandelaars om het leven kwamen op een zeer warme eerste wandeldag.
Na die editie werd een adviescommissie ingesteld om nieuwe calamiteiten te helpen voorkomen. Daaruit kwam onder meer een weeradviesteam voort, met inspanningsfysioloog Maria Hopman, een sportpsycholoog en andere deskundigen. Hopman onderzocht welke kennis er al was over langeafstandswandelaars, maar vond vooral studies naar jonge, gezonde militairen.
De eerste vijf onderzoeksjaren draaiden daarom vooral om hittestress, vochtverlies en hartproblemen. Daarna verschoof de aandacht jaarlijks naar andere onderwerpen, zoals wandelaars met diabetes, spierherstel na eiwitinname en de oudste deelnemers.
Lichaamstemperatuur en hartbelasting
Uit de onderzoeken blijkt dat de eerste wandeldag lichamelijk het zwaarst is. De lichaamstemperatuur neemt tijdens een wandeldag gemiddeld met 1 graad Celsius toe. Ook drinkt een op de vijf deelnemers te weinig gedurende zo'n dag.
Na een wandeldag kunnen bovendien aanwijzingen voor hartschade worden gemeten. Die signalen lijken samen te hangen met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten in de toekomst. Onderzoek onder oudere deelnemers liet zien dat wandelaars van rond de 80 jaar biologisch gemiddeld 8,2 jaar jonger worden ingeschat.
In 2016, tijdens de honderdste Vierdaagse, werden de honderd oudste deelnemers onderzocht. Zij waren tussen de 82 en 92 jaar oud. Hopman zag hoe deelnemers zich na een zware en warme wandeldag in één nacht opmerkelijk goed konden herstellen.
De Vierdaagse biedt onderzoekers een brede groep proefpersonen, van jong tot oud en met uiteenlopende lichamelijke kenmerken en aandoeningen. Tegelijk is het onderzoek minder controleerbaar dan een laboratoriumstudie, omdat weersomstandigheden en andere omstandigheden onderweg verschillen.
Onderzoek naar zwarte shirts en petten
Dit jaar vergelijken onderzoekers wandelaars die afwisselend een wit en een zwart T-shirt dragen. Eerder onderzoek bij ongeveer 22 graden liet geen verschil zien in lichaamstemperatuur. De studie wordt nu herhaald bij hogere temperaturen.
Ook onderzoeken twee groepen deelnemers het effect van een pet. Zij lopen om beurten een dag met en een dag zonder hoofddeksel. Het onderzoekscentrum bij de Wedren is tijdens de Vierdaagse toegankelijk voor wandelaars en bezoekers, die er ook metingen kunnen laten uitvoeren.
