Zestien gemeenten organiseren inmiddels zelf een deel van de opvang voor asielzoekers. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) blijft daarbij verantwoordelijk voor de financiering en de eindverantwoordelijkheid, maar gemeenten krijgen meer ruimte om de opvang lokaal in te richten.
De mogelijkheid staat in de spreidingswet. Gemeenten kunnen daarmee besluiten de exploitatie van een asielzoekerscentrum buiten het COA om te regelen. Dat gebeurt onder meer in Woensdrecht, Meierijstad, Hengelo, Rheden, Ede, Wierden en Heeze-Leende.
Oss als voorbeeld
In Oss is de gemeentelijke regie het verst doorgevoerd. Daar wonen al jaren 250 Oekraïners en 250 asielzoekers samen zonder grote problemen. De opvang wordt uitgevoerd door Stichting Thuis in Oss, terwijl bewoners onder meer helpen met het schoonhouden van de locatie.
De aanpak trekt belangstelling van gemeenten en Tweede Kamerleden. CDA-Kamerlid Jelte Straatman bezocht de locatie en zei een open sfeer te hebben ervaren. Volgens hem worden asielzoekers er niet als nummers behandeld, maar als mensen met een eigen gezicht.
Een belangrijk voordeel van gemeentelijke opvang is volgens Straatman dat gemeenten zelf voorwaarden kunnen bepalen. Zo kunnen zij makkelijker beslissen over de omvang van een locatie en de manier waarop de opvang wordt georganiseerd. Hij noemt de gemeentelijke aanpak bovendien goedkoper dan een opvanglocatie die volledig door het COA wordt beheerd.
Het COA noemt Oss een van de vele goede opvanglocaties in Nederland. De organisatie verwacht dat meer gemeenten voor langdurige gemeentelijke opvang zullen kiezen en zegt die vorm van lokale regie mogelijk te willen maken. Vooral voor kleinere locaties kan de aanpak volgens het COA geschikt zijn.
Meer ruimte voor integratie
Ook in Rheden wordt de opvang gemeentelijk geregeld. Programmamanager migratie en integratie Timo Otten zegt dat daardoor makkelijker met lokale bedrijven kan worden samengewerkt. Zo kan de gemeente een cateraar uit de omgeving inschakelen in plaats van gebruik te maken van een vaste leverancier van het COA.
Verder hoeven bewoners volgens Otten niet telkens te verhuizen. Daardoor kunnen zij vanaf hun aankomst beginnen met Nederlandse les en een opleiding. De gemeente hoopt dat zij daarna in Rheden kunnen wonen en werken.
Kamerlid Lisa Westerveld van PRO zei na een bezoek aan Oss onder de indruk te zijn. Volgens haar helpt de aanpak om inwoners te laten zien dat asielzoekers mensen zijn die een veilige plek zoeken.
