Het Nederlands Dachau Comité wist al sinds 2024 dat de verhalen van Willem Wilbrink over zijn tijd in concentratiekamp Dachau niet overeenkwamen met de beschikbare historische gegevens. De organisatie onderzocht de beweringen, sprak met historici en informeerde vervolgens herdenkingscomités over de uitkomsten.
Wilbrink vertelde jarenlang bij herdenkingen en op scholen over zijn oorlogsverleden. Hij zei dat hij als 15-jarige was opgepakt voor verzetswerk en naar Dachau was gebracht. Daar zou hij als lijksjouwer hebben gewerkt en ongeveer veertig mensen van de dood hebben gered door hen naar de ziekenboeg te brengen.
Voor die verhalen zijn volgens onderzoekers geen bewijzen gevonden. Er is geen registratie van Wilbrinks gevangenschap in Dachau en ook ontbreekt een kampnummer. In het concentratiekamp bij München werden gevangenen volgens de beschikbare administratie juist nauwkeurig geregistreerd.
Ook andere onderdelen van zijn verhaal roepen vragen op. Zo droeg Wilbrink onderscheidingen waarvan de herkomst niet duidelijk is. Hij zei een Poolse heldentitel te hebben ontvangen, maar zijn naam komt niet voor in de Poolse archieven en de genoemde titel blijkt niet te bestaan.
Comité probeerde verspreiding te stoppen
Voorzitter Wilmar Jaeger zegt dat het comité na het onderzoek probeerde de verspreiding van Wilbrinks biografie tegen te houden. Ook werden organisaties die herdenkingen organiseren gewaarschuwd. Het comité bracht de kwestie niet eerder publiek naar buiten, omdat het rekening wilde houden met de mogelijkheid dat Wilbrink zijn eigen verhalen als waar ervaart.
"Wij zijn ervan overtuigd dat Wilbrink denkt dat hij dit heeft meegemaakt", zegt Jaeger. Tegelijkertijd vindt hij dat verhalen over de Tweede Wereldoorlog en Dachau betrouwbaar moeten zijn. "Anders hebben we niets aan de lessen die we daar geleerd hebben."
Ondanks de kennis bij het comité was Wilbrink in 2025 aanwezig bij de Nationale Herdenking Capitulaties 1945 in Wageningen. Minister Karremans schreef destijds dat hij de eer had naast Wilbrink te zitten.
De organisatie Wageningen45 zegt niet op de hoogte te zijn gebracht door het Dachau Comité. Een woordvoerder laat weten de kwestie serieus te nemen en benadrukt dat de organisatie veteranen en hun verhalen alleen wil eren wanneer die betrouwbaar en authentiek zijn. Zo wil Wageningen45 de verhalen met zorg en respect voor een breed publiek blijven vertellen.
