Rijkswaterstaat wist in 2020 dat de stalen bogen van de Merwedebrug bij Gorinchem niet meer voldeden aan de minimale veiligheidseisen. Toch werd de situatie destijds als aanvaardbaar beoordeeld tot de geplande vervanging van de brug, ongeveer tien jaar later. Dat staat in een vertrouwelijke adviesmemo over de constructieve veiligheid.
Uit berekeningen bleek dat de bogen 2 procent onder de vereiste veiligheidsmarge zaten. Rijkswaterstaat stelde daarop een permanent inhaalverbod voor vrachtwagens in. Met die maatregel en andere beperkingen dacht de wegbeheerder dat de brug tot de vervanging veilig gebruikt kon worden. De eerste van twee nieuwe Merwedebruggen moet in 2031 klaar zijn.
Onderzoek naar de staalsterkte
De documenten kwamen openbaar nadat een ondernemer in de omgeving van de brug via de Wet open overheid om inzage had gevraagd. Aanleiding was de acute afsluiting voor vrachtverkeer op 18 juli. Voor die afsluiting reden dagelijks ongeveer 18.000 vrachtwagens over de brug.
Rijkswaterstaat liet vervolgens onderzoeken hoeveel extra belasting de oude brug nog aankon tijdens de bouw van een nieuwe brug ernaast. Het onafhankelijke onderzoeksinstituut TNO nam in maart 64 staalmonsters af, elk 3,4 centimeter groot. Uit de tests bleek dat een groot deel van het staal aanzienlijk minder sterk is dan eerder was aangenomen.
In de adviesmemo schrijft Rijkswaterstaat dat urgente maatregelen nodig zijn om de constructieve veiligheid te waarborgen. Inmiddels zijn ook grotere stukken staal uit de brug gehaald voor aanvullend onderzoek. De resultaten daarvan waren op 20 augustus nog niet bekend.
Vrachtverkeer geweerd
Hans Ramler, praktijkhoogleraar aan de TU Delft, noemt een beperkte overschrijding van veiligheidsmarges niet ongebruikelijk. Volgens hem is staal in de praktijk vaak sterker dan berekeningen op papier aangeven, maar brengt de situatie wel risico met zich mee. Een brug zal bij deze marge volgens Ramler niet zomaar instorten.
Ramler noemt het weren van vrachtverkeer een juiste beslissing. Door de zware voertuigen van de brug te halen, neemt de belasting van de bogen sterk af. Volgens hem kan de brug daardoor veilig worden gebruikt door het overige verkeer, zolang vrachtwagens er niet meer overheen rijden.
