De politie in Noord-Nederland krijgt wekelijks tientallen meldingen over oplichters die zich voordoen als bankmedewerker of agent. Vooral ouderen worden getroffen. Op sommige dagen komen in enkele uren tien tot vijftien meldingen binnen, zegt politiewoordvoerder Matthijs van Houten.
In Stadskanaal werd een vrouw van 74 gebeld door iemand die zich uitgaf voor een medewerker van Rabobank. De beller zei dat haar telefoon met een virus was besmet. Daarna kwam iemand langs die samen met haar de opnamelimiet verhoogde naar € 4.500. Ook gaf de vrouw sieraden, haar pinpas en pincode af. Het geld werd vervolgens opgenomen.
In Assen werden eerder elf pogingen met nepagenten gemeld die allemaal mislukten. Dat wijst erop dat meer mensen de werkwijze herkennen, aldus een politiewoordvoerder. De politie waarschuwt onder meer met publiekscampagnes en meldingen op matrixborden.
Uitvoerders zwijgen over opdrachtgevers
De mensen die bij slachtoffers aanbellen of geld opnemen, zijn vaak uitvoerders in een groter netwerk. Zij worden ook wel lopers, halers, pinners of katvangers genoemd. De politie houdt geregeld verdachten aan, maar krijgt zelden informatie over de mensen die de opdrachten verstrekken.
Rechter Simone Zwarts, gespecialiseerd in jeugdstrafrecht, zei eerder: "We krijgen nooit iets te horen over tussenpersonen, de personen van wie ze de opdracht krijgen." Jeugdofficier Jeannette Westerhof ziet dat jongeren online kunnen lezen hoeveel zij voor zulke klussen ontvangen. "Die kinderen zien online de prijslijsten en wat voor beloning ze kunnen krijgen voor het opknappen van zo'n klusje."
Een uitzonderlijk onderzoek leidde eind 2023 tot de ontdekking van een fraudecallcenter in een vakantiehuisje in Gasselternijveen. Vier mannen belden daar vooral oudere slachtoffers op. Bij een inval werden tientallen laptops, telefoons en headsets gevonden, naast ongeveer honderd simkaarten, illegale software en telefoonlijsten.
Drie verdachten kregen in hoger beroep gevangenisstraffen van drie jaar. Een vierde verdachte was eerder al veroordeeld tot vier jaar cel. De groep maakte via onder meer geldezels ruim een ton buit.
Bankfraudeurs gebruiken verschillende verhalen om vertrouwen te winnen. Zij waarschuwen bijvoorbeeld voor een verdwenen geldbedrag, een nieuwe bankrekening op naam van het slachtoffer of malware op een telefoon. Nepagenten zeggen juist dat waardevolle bezittingen veiliggesteld moeten worden. Soms verschijnt door spoofing het echte telefoonnummer van een bank op het scherm. "Vaak hebben ze voorinformatie, en noemen ze ineens de naam van een kind om vertrouwen te wekken", zegt een politiewoordvoerder.
