De Onderzoeksraad voor Veiligheid roept minister Van den Brink van Asiel op om binnen een halfjaar de leefomstandigheden van kinderen in de asielnoodopvang te verbeteren. Volgens de raad worden ongeveer 7000 kinderen daar blootgesteld aan onveilige situaties die hun ontwikkeling kunnen schaden.
De raad spreekt van structurele verwaarlozing en vindt dat Nederland onveiligheid in de opvang als normaal is gaan beschouwen. Voorzitter Chris van Dam zegt dat “Nederland door de ondergrens is gezakt”. Hij stelt dat robuust bestuur nodig is om de situatie te veranderen.
Gebrek aan privacy en stabiliteit
De noodopvang is ondergebracht in onder meer leegstaande kantoren, schepen, evenementenhallen en tijdelijke containerwoningen. Deze locaties waren bedoeld als tijdelijke oplossing voor het tekort aan asielzoekerscentra, maar inmiddels bestaat 60 procent van alle opvanglocaties uit noodopvang.
Kinderen hebben er geregeld te maken met geluidsoverlast, gebrekkige sanitaire voorzieningen en nauwelijks privacy. Kamers zijn soms alleen met schotten van elkaar gescheiden. Daardoor lopen kinderen volgens de raad een groot risico op fysiek en seksueel geweld, grensoverschrijdend gedrag en misbruik.
Ook verhuizen kinderen vaak. In sommige gevallen gebeurt dat tot tien keer. Dat maakt een normale schoolgang moeilijk en zorgt ervoor dat kinderen weinig stabiliteit ervaren. De raad noemt stress, machteloosheid en voortdurende alertheid als gevolgen van de omstandigheden.
Bij alleenstaande minderjarige asielzoekers, onder wie kinderen die zonder hun ouders naar Nederland zijn gekomen, komt volgens het onderzoek zelfbeschadigend gedrag voor. Dat omvat zelfverwonding en suïcidaal gedrag. De raad noemt de situatie “moreel onverdedigbaar in een rechtsstaat”.
Maatregelen op korte termijn
De Onderzoeksraad wil dat snel in kaart wordt gebracht welke opvanglocaties onveilig zijn. Problemen moeten worden opgelost. Als dat niet lukt, moeten de betrokken kinderen naar een andere plek worden overgebracht. Ook moet er een maximumduur komen voor het verblijf van kinderen in de noodopvang.
Volgens de raad ontbreekt het aan politieke wil en bestuurlijke slagkracht. Bestuurders zouden blijven handelen vanuit het idee dat de asielcrisis onbeheersbaar is, waardoor omstandigheden worden geaccepteerd die normaal niet aanvaardbaar zouden zijn.
De raad heeft gemeenteraadsleden in een open brief gevraagd te bespreken hoe zij de veiligheid kunnen verbeteren. Minister Van den Brink heeft aangekondigd later op de dag op het onderzoek te reageren.
