Onderzoekers van de Vrije Universiteit Amsterdam hebben aanwijzingen gevonden voor spierafwijkingen bij mensen met long covid en ME/CVS. De veranderingen zijn groter dan bij gezonde mensen die lange tijd nauwelijks bewegen. Daarmee is het verschil niet alleen toe te schrijven aan inactiviteit.
De studie bouwt voort op eerder onderzoek naar de snelle uitputting die veel patiënten ervaren. Daarop was kritiek gekomen, omdat mensen met long covid en ME/CVS vaak minder actief zijn dan gezonde mensen. De nieuwe vergelijking met langdurig inactieve proefpersonen moest uitwijzen of bedrust de gevonden verschillen kon verklaren.
Minder rode spieren en minder energie
De spieren van patiënten bleken minder rood dan die van gezonde mensen. Rode spiervezels hangen samen met een beter uithoudingsvermogen, terwijl wittere spieren sneller vermoeid raken. Ook zagen de onderzoekers minder goed werkende mitochondriën, de onderdelen van cellen die energie produceren.
Hoofdonderzoeker en bewegingswetenschapper Rob Wüst zegt dat ook de doorbloeding een rol speelt. Minder bloed in de spieren betekent dat er minder zuurstof en energie beschikbaar komt. Volgens hem ondersteunt het onderzoek de verklaring voor klachten als vermoeidheid en verslechtering na inspanning.
Voor de vergelijking lagen gezonde proefpersonen zestig dagen in bed. Onderzoekers onderzochten kleine stukjes spierweefsel van deze groep. Langdurige bedrust leidde onder meer tot kleinere spieren, eerste tekenen van diabetes en beperkte veranderingen in de mitochondriën, maar niet tot de afwijkingen die bij patiënten werden gezien.
Oorzaak nog onbekend
Het is nog niet duidelijk waardoor de spierveranderingen ontstaan. Onderzoekers weten niet of zij een rechtstreeks gevolg van de ziekte zijn of dat sommige mensen al een aanleg hebben. Wüst wijst wel op gevallen van getrainde topsporters die long covid kregen, wat volgens hem tegen de verklaring van alleen inactiviteit pleit.
Vervolgonderzoek moet duidelijk maken of bijvoorbeeld een auto-immuunreactie of ontstekingen in de hersenen een rol spelen. Langdurige inactiviteit blijft schadelijk, maar meer bewegen lost de klachten van long covid niet automatisch op. Veel patiënten met long covid en ME/CVS hebben post-exertionele malaise, waarbij zelfs lichte lichamelijke of geestelijke inspanning later tot ernstige uitputting kan leiden.
Naar schatting hebben 400.000 tot 450.000 Nederlanders langdurige klachten na een coronabesmetting. Tussen de 90.000 en 100.000 van hen zijn ernstig beperkt, terwijl ruim 12.000 mensen geheel of gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn verklaard. Voor long covid, ME/CVS en vergelijkbare postinfectieuze aandoeningen bestaat nog geen genezende behandeling.
