De provincie Noord-Holland wil het energiesysteem leidend maken bij de keuze voor locaties van nieuwe woonwijken en bedrijven. Daarmee moet worden voorkomen dat grote nieuwe gebruikers worden gebouwd op plekken waar het elektriciteitsnet onvoldoende capaciteit heeft.
In de energievisie uit 2024 heeft de provincie twaalf energieknooppunten aangewezen. Op die locaties is het energieaanbod groot en gevarieerd. De knooppunten worden opgenomen in de omgevingsvisie waar Noord-Holland momenteel aan werkt.
Strategisch adviseur Nadav Haran van de provincie zegt dat energie niet langer vanzelfsprekend volgt op ruimtelijke plannen. "Het energienetwerk gaat mede bepalen waar de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen plaatsvinden." De provincie wil economische ontwikkeling en woningbouw daarom in de komende decennia aan deze plekken koppelen.
Profielen voor knooppunten
Noord-Holland onderzoekt per knooppunt hoeveel energie er tot 2050 beschikbaar is, om welke energievormen het gaat en of dit past bij de plannen voor de omgeving. Als vraag en aanbod niet op elkaar aansluiten, wil de provincie ingrijpen om die aansluiting te verbeteren.
Op sommige locaties kan waterstof de voornaamste energiebron zijn. Dat kan bedrijven aantrekken die deze vorm van energie goed kunnen gebruiken. Na de zomer verwacht de provincie een hulpmiddel beschikbaar te hebben waarmee zij kan meten hoe goed ruimtelijke ontwikkelingen en energieknooppunten op elkaar aansluiten.
De aanpak moet helpen bij de toenemende netcongestie. Door de drukte op het stroomnet wachten bedrijven op veel plaatsen lang op een aansluiting. Tegelijk vergt uitbreiding van kabels, transformatorstations en hoogspanningsmasten veel geld en ruimte.
Datacenters vergroten druk op net
Energieplanoloog Max Goessens van Alliander stelt dat energievoorziening vanaf het begin moet meewegen in plannen voor de inrichting van gebieden. Hij vergelijkt die rol met het principe dat water en bodem sturend moeten zijn bij ruimtelijke ontwikkeling.
Goessens wijst op de komst van grote datacenters, die veel elektriciteit verbruiken. "Datacenters houden er natuurlijk helemaal geen rekening mee of dat voor het elektriciteitsnet kan." Door de huidige aansluitplicht moeten netbeheerders zulke partijen in beginsel aansluiten.
Volgens Goessens kunnen provincies en gemeenten wel keuzes maken over welke activiteiten voorrang krijgen en waar die het beste kunnen landen. Netbeheerders kunnen aangeven waar knelpunten ontstaan, maar kunnen niet zomaar snel een nieuw station bouwen om zware congestie te voorkomen.
