Nederland koopt een Saab GlobalEye voor toezicht vanuit de lucht, op zee en op land. Met het verkenningsvliegtuig wil Defensie sneller zicht krijgen op mogelijke spionage, sabotage en droneactiviteiten. Nederland beschikt nu niet over een eigen toestel van dit type en is voor dergelijke informatie afhankelijk van internationale samenwerking.
De GlobalEye kan op grote hoogte en over lange afstanden waarnemingen uitvoeren. Het vliegtuig verzamelt informatie over wat zich in de lucht, op zee en op land afspeelt. Daarnaast kan het worden ingezet als vliegend commandocentrum.
Nederland heeft in NAVO-verband toegang tot Awacs-vliegtuigen. Die toestellen worden echter als verouderd beschouwd. Samen met negen andere landen investeert Nederland in de vervanging van die capaciteit door GlobalEye-vliegtuigen.
Samenwerking met Zweden
Nederland werkt voor de aanschaf samen met Zweden. Het Nederlandse toestel wordt naar verwachting in 2031 geleverd. Vanaf 2028 krijgt Nederland al toegang tot Zweedse GlobalEyes, zodat Nederlandse bemanningen ervaring kunnen opdoen met het vliegtuig en de bijbehorende taken.
Een eigen verkenningsvliegtuig geeft Nederland meer zelfstandigheid. Defensie kan dan zelf bepalen wanneer en waar het toestel wordt ingezet, in plaats van daarvoor volledig afhankelijk te zijn van de planning van partnerlanden.
Over de aanschafprijs doet het ministerie van Defensie geen mededelingen. Het is niet bekendgemaakt hoeveel de Nederlandse bijdrage aan de samenwerking en het eigen toestel bedraagt.
