Natuurorganisatie MOB heeft sinds 2023 bij provincies ruim 130 verzoeken ingediend om natuurvergunningen en -toestemmingen van boerenbedrijven in te trekken. De meeste verzoeken gaan over bedrijven in Limburg, Overijssel, Gelderland en Noord-Brabant. In totaal zijn tien van de twaalf provincies bij de procedures betrokken.
Met de verzoeken wil MOB bereiken dat de uitstoot van ammoniak afneemt en nabijgelegen Natura 2000-gebieden kunnen herstellen. Zonder natuurvergunning mogen boerenbedrijven hun activiteiten niet voortzetten. De dieren zouden dan moeten verdwijnen, waardoor ook de stikstofneerslag in de omgeving afneemt.
Brabantse pluimveehouders
In Noord-Brabant draait een van de zaken om pluimveehouder Frank Rooijakkers. De provincie vindt dat het intrekken van zijn vergunning de enige passende maatregel is om verdere verslechtering van de beschermde gebieden Deurnsche Peel & Mariapeel en Groote Peel te voorkomen. Ook de vergunningen van Elleke van den Berg en drie andere Brabantse pluimveehouders staan ter discussie.
De provincie wees verzoeken aanvankelijk af, maar rechtbank Oost-Brabant gaf Noord-Brabant vorig jaar een jaar de tijd om met MOB en de boeren een oplossing te vinden. Dat overleg leverde volgens de provincie geen juridisch houdbare vergunningen of passende maatregelen op. Noord-Brabant besloot daarom in juli de vergunningen in te trekken.
Geen enkele provincie heeft een verzoek tot intrekking al uit eigen beweging ingewilligd. MOB is na afwijzingen in bezwaar en beroep gegaan. De procedures kunnen ertoe leiden dat provincies alsnog moeten beoordelen of bestaande vergunningen juridisch houdbaar zijn.
Landelijk maatregelenpakket
De hoop van boeren en provincies is gevestigd op landelijk stikstofbeleid. Minister Jaimi van Essen van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur heeft gezegd dat het intrekken van vergunningen juist moet worden voorkomen. Hij werkt aan een maatregelenpakket dat de stikstofuitstoot sterk moet verlagen en in oktober via een spoedwet naar de Tweede Kamer wil sturen.
In het pakket staat onder meer een gedwongen, algemene krimp van de veestapel als de natuurdoelen in 2035 niet op een andere manier zijn bereikt. Volgens hoogleraren Jan Willem Erisman en Chris Backes is het echter onzeker of landelijke maatregelen voldoende zijn. Voor veel natuurgebieden zullen provincies waarschijnlijk aanvullende maatregelen moeten nemen.
Dat geldt vooral voor zwaar met stikstof belaste gebieden, zoals de Peel en de Veluwe. Als natuurherstel daar niet op een andere manier kan worden gegarandeerd, kunnen vergunningen alsnog worden ingetrokken. Daardoor blijven boerenbedrijven onzeker over hun voortbestaan, ook als zij over onherroepelijke vergunningen beschikken.
