Generatieve AI dwingt middelbare scholen om opnieuw na te denken over huiswerk. Leerlingen kunnen opdrachten eenvoudig in een chatbot plakken en een uitgewerkt antwoord terugkrijgen. Daardoor bestaat het risico dat ze wel een goed resultaat inleveren, maar de kennis en vaardigheden achterwege blijven.
Docent en AI-expert Bram Tigchelaar van het Noordik Lyceum in Almelo merkt dat leerlingen soms nauwelijks naar een opdracht kijken voordat ze die aan ChatGPT voorleggen. Volgens hem richten zij zich vooral op het eindantwoord en minder op de manier waarop dat tot stand komt. Daarmee missen ze het leerdoel van huiswerk.
Meer werk op school
Tigchelaar schaft huiswerk niet af, maar houdt leerlingen er wel nadrukkelijker bij in de buurt. Zo lezen zij sommige artikelen niet meer thuis, maar tijdens een blokuur op school. Direct daarna beantwoorden ze vragen over de tekst. Bij langere opdrachten volgt hij wekelijks de voortgang. Een foutloos ingeleverd hoofdstuk kan voor hem aanleiding zijn om extra vragen te stellen, omdat een schrijfproces meestal niet zonder tussenstappen verloopt.
Die aanpak vraagt meer toezicht van docenten en pakt niet voor iedereen hetzelfde uit. Langzame lezers kunnen tijd tekortkomen, terwijl snelle lezers moeten wachten tot de rest klaar is. Ook geschiedenisdocent Puk van der Zwalum van het Udens College ziet dat de verleiding om AI te gebruiken groot is. Volgens haar moeten docenten leerlingen beter duidelijk maken waarom huiswerk belangrijk is.
De VO-raad, de vereniging van middelbare scholen, zegt dat bijna alle scholen bezig zijn met de gevolgen van generatieve AI voor onderwijs en huiswerk. De aanpak verschilt per school. Huiswerk volledig afschaffen ligt niet voor de hand, omdat leerlingen ook zelfstandig moeten leren werken.
Toetsing moet AI-bestendiger worden
Onderzoek van de Organisation for Economic Co-operation and Development wijst erop dat leerlingen met generatieve AI betere prestaties kunnen leveren zonder dat zij daardoor daadwerkelijk nieuwe kennis of vaardigheden opbouwen. Het uitbesteden van denkwerk kan hun ontwikkeling remmen.
Lector didactiek Izaak Dekker van de Hogeschool van Amsterdam pleit daarom voor opdrachten die minder eenvoudig door AI zijn over te nemen. Hij noemt minder essays en verslagen, aangevuld met mondelinge overhoringen en klassikale opdrachten. Geschreven werk blijft volgens hem nodig bij vakken als Nederlands, Engels en geschiedenis.
Een algemene oplossing bestaat niet, zegt Dekker. Alles klassikaal doen zou veel extra aanwezigheid en toezicht vragen, terwijl scholen al met een lerarentekort kampen. Kennisnet werkt samen met andere partijen aan richtlijnen voor het gebruik van AI in het onderwijs. Daarbij moet volgens de VO-raad vooral worden gekeken naar toepassingen die de onderwijskwaliteit verbeteren.
