Vanaf 1 oktober mag de marechaussee grenscontroles uitvoeren op locaties tot 20 kilometer van de Nederlandse grens. De controles hoeven daardoor niet meer steeds op dezelfde plek langs een grensweg plaats te vinden. Dat moet verkeersopstoppingen en hinder voor inwoners van grensgemeenten beperken.
Sinds december 2024 voert Nederland binnengrenscontroles uit op basis van tijdelijke uitzonderingsregels binnen het Schengenverdrag. Die regels schrijven voor dat controles alleen direct aan de grens mogen plaatsvinden. Daardoor ontstonden op vaste locaties geregeld opstoppingen en ergernis bij bewoners.
Eind september vervallen de uitzonderingsregels. Tegelijkertijd worden de regels die vóór december 2024 golden vernieuwd. De marechaussee krijgt daarmee meer ruimte om controles op verschillende en afwisselende plekken uit te voeren.
Controles worden minder voorspelbaar
De aanpassingen zijn ook bedoeld om mensensmokkelaars minder voorspelbaarheid te bieden. Voorheen mocht de marechaussee maximaal zes of twaalf uur per dag op dezelfde weg controleren. Die beperking verdwijnt. Ook wordt de maximale periode waarin per maand gecontroleerd mag worden langer.
De marechaussee kan daardoor langer op een bepaalde route actief zijn, terwijl controles op andere momenten of plaatsen kunnen worden uitgevoerd. Mensen die betrokken zijn bij mensensmokkel kunnen hun reisplanning daardoor minder eenvoudig aanpassen aan een vaste controle.
Ook in treinen en op vliegvelden veranderen de mogelijkheden. De marechaussee mag daar voortaan alle passagiers van een trein of vliegtuig controleren, in plaats van slechts een deel van de reizigers.
De nieuwe regels betekenen niet dat er automatisch meer controles komen. De marechaussee blijft werken met dezelfde capaciteit als nu. Een woordvoerder noemt de verruiming vooral een mogelijkheid om flexibeler, minder voorspelbaar en effectiever op te treden.
De controles zijn gericht op het tegengaan van grensoverschrijdende criminaliteit, waaronder mensensmokkel. Door controles buiten de directe grenszone te kunnen uitvoeren, wil de marechaussee niet alleen verkeershinder beperken, maar ook voorkomen dat criminelen vaste controlelocaties kunnen omzeilen.
