In Arnhem is de 59e herdenking van de Birma-Siam-spoorweg en de Pakan Baroe-spoorweg gehouden. De Japanse ambassadeur Michii Rokuichiro woonde de bijeenkomst op landgoed Bronbeek voor het eerst bij en legde namens de ambassade een krans bij het monument.
De spoorlijnen werden tijdens de Tweede Wereldoorlog aangelegd onder de Japanse bezetting. Krijgsgevangenen en dwangarbeiders uit heel Zuidoost-Azië werkten onder zware omstandigheden aan de trajecten door de jungle. Tienduizenden mensen kwamen om door honger, uitputting, ziekte en mishandeling. Onder de slachtoffers waren zeker 3000 Nederlanders.
De aanwezigheid van de ambassadeur is gevoelig. Bij andere herdenkingen van de oorlog in voormalig Nederlands-Indië is de Japanse ambassadeur niet welkom. De organisatie van de herdenking in Arnhem besloot hem na gesprekken met de achterban wel uit te nodigen.
In een verklaring noemt het bestuur de komst van de ambassadeur een teken van erkenning en een belangrijke stap in het gesprek over de gezamenlijke geschiedenis. Ook schrijft het bestuur dat binnen de betrokken gemeenschappen behoefte bestaat aan verzoening en dialoog. Voorzitter Wouter Neuhaus zei dat de achterban overwegend instemde met de uitnodiging, al is niet iedereen daar blij mee.
Emmy Janssens van de Stichting Japanse Ereschulden, die bij de herdenking aanwezig was, kan de komst van de ambassadeur persoonlijk accepteren. Tegelijkertijd begrijpt zij dat veel mensen daar moeite mee hebben. Haar stichting demonstreert maandelijks bij de Japanse ambassade in Den Haag en vraagt erkenning voor het leed tijdens de bezetting van voormalig Nederlands-Indië.
Laatste Nederlandse spoorwegwerker
Eregast was de 102-jarige Ed van de Logt. Hij is de laatste nog levende Nederlander die gedwongen aan de spoorlijn tussen Thailand en Birma, het huidige Myanmar, werkte. Ook hij legde een krans. Van de Logt verwelkomde de aanwezigheid van de ambassadeur. “Mieters natuurlijk, dat ze hier durven komen. Voor de geschiedenis is dat heel goed. Omdat er verzoening is tussen twee landen”, zei hij.
Een uitnodiging voor de Nationale Herdenking op 15 augustus 1945 in Den Haag vindt Neuhaus nog te vroeg. Hij sluit niet uit dat dit in de toekomst verandert. Paul Doop, voorzitter van de Nationale Herdenking, pleitte onlangs wel voor verzoening met Japan. Na een gesprek met de Japanse keizer Naruhito zei hij: “Verzoening is nodig als we samen de verantwoordelijkheid voor de toekomst willen nemen.”
