De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) heeft in de afgelopen tien jaar ongeveer zeventig mensen bestempeld als gevaar voor de nationale veiligheid. Het merendeel was in Nederland veroordeeld voor een terroristisch misdrijf. Ook Syriëgangers en een Russische spion kregen die kwalificatie.
Een deel van de betrokkenen zit nog vast. Het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft geen overzicht van hoeveel mensen inmiddels zijn vrijgekomen. Van ruim veertig personen is de identiteit achterhaald via openbare rechterlijke uitspraken en besluiten.
Alle bekende betrokkenen hebben een niet-Nederlandse of dubbele nationaliteit. Bij mensen met een dubbele nationaliteit kan het Nederlanderschap worden ingetrokken. Daarna krijgen zij een inreisverbod dat maximaal twintig jaar kan duren. Die langste termijn wordt toegepast bij personen die als gevaar voor de nationale veiligheid worden gezien.
Uitzetting vaak moeilijk uitvoerbaar
Om het inreisverbod effectief te maken, moeten de betrokkenen Nederland verlaten. Het ministerie wil niet zeggen hoe vaak dat de afgelopen tien jaar is gelukt. Wel zegt het departement stevig in te zetten op een zo snel mogelijk vertrek.
In de praktijk blijkt uitzetting vaak lastig. Herkomstlanden weigeren soms iemand op te nemen of geven geen geldige reisdocumenten af. Minister Van Weel erkende in de Tweede Kamer dat vertrek in veel gevallen niet kan worden gerealiseerd.
Wie ondanks een inreisverbod in Nederland blijft, verblijft hier illegaal. Daardoor kunnen autoriteiten juist minder zicht houden op deze mensen. Terrorismeonderzoeker Elanie Rodermond van de Vrije Universiteit noemt dat tegenstrijdig. „De overheid zegt: jij bent een gevaar voor onze nationale veiligheid. Maar vervolgens loopt diegene dus wel in Nederland vrij rond.”
Advocaat Flip Schüller vindt dat de verboden soms te snel worden opgelegd. Hij wijst op twee Marokkaans-Nederlandse cliënten van wie het Nederlanderschap werd ingetrokken na een verdenking van betrokkenheid bij plannen voor een aanslag op het Turkse consulaat. Een rechter oordeelde later dat onvoldoende was onderbouwd dat zij een ernstige bedreiging vormden. Toch hoefden zij uiteindelijk niet te worden uitgezet.
Ook over het afnemen van het Nederlanderschap bestaat juridische discussie. De rechtbank Amsterdam vernietigde vorig jaar een twintigjarig inreisverbod voor een Marokkaanse Nederlander die was veroordeeld voor terroristische misdrijven. Volgens de rechtbank was de intrekking in strijd met het VN-verdrag tegen rassendiscriminatie.
De NCTV verwacht dat het probleem groter wordt. Nieuwe vrijlatingen van hoogrisicogevallen kunnen de terroristische dreiging verhogen, terwijl deze mensen vaak geen vaste woon- of verblijfplaats hebben. De IND begint bovendien pas met de beoordeling nadat alle strafrechtelijke beroepsprocedures zijn afgerond.
