Uit onderzoek van PersVeilig en Ipsos blijkt dat 94 procent van de Nederlandse hoofdredacties ooit een dreigende brief, melding of telefoontje heeft ontvangen. Daarin werd gedreigd met juridische stappen. Van de 471 ondervraagde journalisten zegt 56 procent juridische druk te ervaren tijdens het werk.
De druk bestaat onder meer uit dreigingen met rechtszaken of schadeclaims. Ook komen sommaties, het inschakelen van advocaten en verzoeken om publicaties te verwijderen, aan te passen of tegen te houden voor. Daarnaast worden klachten ingediend bij de Raad voor de Journalistiek.
In bijna een derde van de gevallen gaat de juridische druk samen met een andere vorm van intimidatie. Zo meldt 16 procent van de deelnemers dreiging met fysiek geweld en noemt eveneens 16 procent negatieve publiciteit als drukmiddel.
Particulieren vaak verantwoordelijk
De druk komt niet alleen van bedrijven en organisaties. Bij hoofdredacties zijn particulieren in 42 procent van de gevallen de afzender of initiatiefnemer. Bij individuele journalisten ligt dat aandeel op 50 procent. Het bedrijfsleven is verantwoordelijk voor een kwart van de druk, terwijl de overheid in 8 procent van de gevallen wordt genoemd.
De gevolgen zijn merkbaar in het dagelijks werk. Bijna de helft van de respondenten, 48 procent, zegt dat dreigementen het werkplezier aantasten. Voor 34 procent heeft de druk invloed op de uitvoering van het werk. Verder meldt 17 procent gezondheidsproblemen en 15 procent financiële schade. Een op de vijf journalisten zegt reputatieschade te hebben opgelopen.
Ondanks de dreigementen past 49 procent van de journalisten de betreffende publicatie niet aan. Hoofdredacties zeggen in 61 procent van de gevallen wel in te grijpen. Dat kan betekenen dat een productie niet verschijnt, maar ook dat details of namen worden weggelaten.
De aanpassingen zijn niet altijd groot, maar kunnen volgens de uitkomsten wel invloed hebben op de uiteindelijke publicatie. Het onderzoek brengt daarmee zowel juridische dreiging als de bredere gevolgen voor journalisten en redacties in kaart.
