Ongeveer een derde van alle kankergevallen hangt samen met factoren die te beïnvloeden zijn, zoals roken, onbeschermde blootstelling aan de zon en het niet deelnemen aan bevolkingsonderzoek. Omdat leefgewoonten en gezondheidsrisico’s per regio verschillen, willen GGD GHOR Nederland en KWF Kankerbestrijding hun preventiebeleid per wijk aanpassen.
Voor het gezamenlijke project is 9 miljoen euro beschikbaar. De nadruk ligt op stoppen met roken en het verhogen van de deelname aan HPV-vaccinatie. GGD’s gaan onder meer gegevens over gezondheid, vaccinatiegraden, rookgedrag en sociaaleconomische omstandigheden combineren om te bepalen waar een gerichte aanpak de meeste kans van slagen heeft.
Regionale verschillen
De Kankeratlas van het Integraal Kankercentrum Nederland laat duidelijke verschillen tussen gebieden zien. Huidkanker komt relatief vaak voor in het noorden van Noord-Holland en langs de Noordzeekust. Longkanker treft opvallend veel inwoners van Oost-Groningen, terwijl baarmoederhalskanker juist minder vaak wordt vastgesteld in delen van Gelderland, Overijssel, Oost-Brabant en Noord-Limburg.
Niet alle verschillen zijn door gedrag te verklaren. Aan de kust speelt bijvoorbeeld mee dat de zon vaker schijnt en mensen mogelijk meer buiten zijn. Bij longkanker is roken volgens onderzoek wel de belangrijkste factor: ongeveer 80 procent van de gevallen hangt ermee samen. Naar schatting 10 procent wordt veroorzaakt door blootstelling aan omgevingsfactoren, zoals luchtvervuiling.
Sommige GGD’s bieden sinds 2024 al stoppen-met-rokencoaching aan en plaatsen bijvoorbeeld zonnebrandpalen of verspreiden lesmateriaal. De resultaten daarvan zijn nog moeilijk te meten, zegt GGD GHOR-directeur Ton Coenen. “Preventie is een zaak van de lange adem”, aldus Coenen. Gezondheidseffecten worden volgens hem vaak pas na jaren zichtbaar.
Een aanpak die specifiek op doelgroepen is gericht, kan volgens internist Robin Peeters beter werken dan algemene campagnes. Daarbij moet rekening worden gehouden met de belemmeringen die mensen ervaren. Zo kunnen geldzorgen, stress of taalproblemen het moeilijk maken om een stoppen-met-rokenprogramma of vaccinatie te volgen.
Hoogleraar Preventieve Geneeskunde Onno van Schayck pleit daarom voor wijkambassadeurs die het vertrouwen van inwoners hebben en hun taal spreken. Volgens hoogleraar en kankeronderzoeker Bart Kiemeney zal het aantal rokers waarschijnlijk niet tot nul dalen. Wel kan het project helpen voorkomen dat jongeren beginnen met roken.
