Inmiddels staan 42 gemeenten op de lijst van het ministerie van Asiel en Migratie. Zij moeten uitleggen hoe ze alsnog voldoende opvangplekken voor asielzoekers gaan realiseren. Gemeenten die onder toezicht zijn geplaatst, zeggen dat de lijst onterecht de indruk wekt dat zij hun verantwoordelijkheid ontlopen.
De spreidingswet verplicht alle gemeenten om bij te dragen aan de opvang van asielzoekers. Volgens gemeenten wordt daarbij te weinig gekeken naar opvang voor andere groepen vluchtelingen, de huisvesting van statushouders en de omstandigheden in een gemeente.
Gemeenten wijzen op lokale omstandigheden
Vught staat sinds augustus onder verscherpt toezicht. De gemeente vangt 608 Oekraïners op, terwijl dat er volgens de verdeling 232 zouden moeten zijn. Die opvang telt echter niet mee voor de wettelijke taak uit de spreidingswet.
Burgemeester Chantal Nijkerken-de Haan (VVD) zegt dat Vught zich niet herkent in het beeld van een gemeente die opvang weigert. Volgens haar wordt alleen naar de asielopvang gekeken, terwijl alle vluchtelingen volgens haar een beroep doen op dezelfde schaarse voorzieningen.
Ook Eersel zegt niet te weigeren. Een voorgestelde opvanglocatie werd afgewezen door de provincie, terwijl een tweede plan om politieke redenen niet doorging. Andere gemeenten noemen het ontbreken van geschikte locaties, de noodzaak van lokaal draagvlak en de zorgvuldigheid van procedures als oorzaken van vertraging.
Culemborg werkt naar eigen zeggen al twee jaar aan opvang voor 200 vluchtelingen. De gemeente stelt dat het proces zorgvuldig moet verlopen. Bestuurders vrezen dat snelle besluiten kunnen leiden tot protesten, zoals eerder in Engelen en Loosdrecht.
Achtkarspelen schrijft dat de term ‘weigergemeente’ suggereert dat de gemeente niet wil bijdragen. De gemeente zegt juist constructief te willen meewerken, maar vindt dat maatregelen uitvoerbaar, proportioneel en passend bij de lokale situatie moeten zijn. Zoeterwoude benadrukt eveneens dat de achterstand niet door onwil komt en zegt te werken aan een menswaardige oplossing.
Minister van Asiel en Migratie Van den Brink (CDA) zegt te begrijpen dat gemeenten voor een grote opgave staan. Volgens hem is de plaatsing op de lijst geen oordeel over de manier waarop een gemeente handelt, maar een feitelijke vaststelling dat de wettelijke taak niet is gehaald. Het ministerie kan gemeenten helpen bij overleg met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers en bij financiering.
De gemeenten moeten een plan indienen. Als zij niet op tijd voldoende opvangplekken realiseren, volgt dit najaar een volgende stap. Uiteindelijk kan de minister de bevoegdheid van gemeenten overnemen en zelf bepalen waar asielzoekers worden opgevangen.
