Droogte leidt tot harde maatregelen van waterbeheerders

De aanhoudende droogte leidt in Nederland tot maatregelen voor natuur, dijken, landbouw en scheepvaart. In vrijwel heel Zeeland geldt een verbod op het oppompen van oppervlaktewater.

Door droogte staat het water laag bij een rivier, met een boot en brug op de achtergrond
Door droogte staat het water laag bij een rivier, met een boot en brug op de achtergrond · Beeld: Netgebeurd (AI-illustratie)

Waterschap Scheldestromen heeft in vrijwel heel Zeeland een verbod ingesteld op het onttrekken van oppervlaktewater. Water uit sloten, rivieren en kreken mag daardoor niet worden gebruikt om gewassen en sportvelden te beregenen.

De maatregel moet voorkomen dat de waterstanden verder dalen en de natuur onomkeerbare schade oploopt. Het waterschap noemt het verbod uitzonderlijk. Normaal gesproken zijn afspraken in vergunningen voldoende om het watergebruik te beperken.

Het verbod geldt niet voor Tholen, Sint Philipsland en het gebied ten oosten van het Schelde-Rijnkanaal. Deze delen van Zeeland krijgen zoetwater aangevoerd vanuit het Volkerak-Zoommeer of de Brabantse Wal.

Op veel plaatsen staat het water al onder het gebruikelijke zomerpeil. Een verdere daling kan veengronden laten inklinken en de kwaliteit van het water verslechteren. Dat kan leiden tot zuurstofgebrek bij vissen en overmatige algengroei.

Scheldestromen verwacht dat de maatregel lange tijd nodig kan blijven. Zeeland is voor zoetwater vooral afhankelijk van regen, terwijl het water rond de provincie grotendeels zout is. Een woordvoerster van het waterschap zegt: ‘Maar de omstandigheden zijn extreem.’

Dijkveiligheid krijgt voorrang

Ook in het westen van het land bereiden waterbeheerders zwaardere stappen voor. Door de lage afvoer van de Rijn dringt zout zeewater verder landinwaarts. Hoogheemraadschap van Rijnland houdt de sluis bij Spaarndam al vaker dicht om zoetwater vast te houden.

Rijnland overweegt voor het eerst een verbod op het gebruik van oppervlaktewater voor tuinen, sportvelden en landbouwgewassen. Als zoetwater schaars wordt, kan het hoogheemraadschap meer zout water toelaten om dijken stabiel te houden. Dijkgraaf Rogier van der Sande zegt: ‘Milde schade is beter dan grote schade, zoals het doorbreken van de dijken.’

Bollentelers en boomkwekers zijn gewaarschuwd, omdat hun gewassen slecht tegen zout water kunnen. In de hogere delen van Nederland, Zeeland, Noord-Brabant en Limburg zijn de gevolgen van de droogte het grootst. De grondwaterstanden zijn op veel locaties laag tot zeer laag en gewassen groeien minder goed.

Twentekanalen afgesloten

Rijkswaterstaat heeft de sluizen bij Eefde gesloten, waardoor scheepvaart naar Almelo, Enschede en Hengelo voorlopig niet mogelijk is. De afsluiting van de Twentekanalen moet schade aan oevers en andere delen van het kanaal door dalende waterstanden voorkomen.

Bedrijven in Twente krijgen hierdoor te maken met langere routes en hogere kosten voor vervoer over weg en spoor. Twente Board heeft minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat om financiële steun gevraagd. Intussen neemt ook op de Rijntakken de vaardiepte af en zorgen blauwalg en vissterfte op meer plaatsen voor negatieve zwemadviezen.

Lees ook