De Oosterscheldekering werd veertig jaar geleden geopend om het Zeeuwse achterland tweehonderd jaar te beschermen. Bij het ontwerp werd rekening gehouden met 40 centimeter zeespiegelstijging. Inmiddels is duidelijk dat de stijging waarschijnlijk groter wordt en dat de kering in 2186 mogelijk niet meer volstaat.
In 2100 kan de zeespiegel in Nederland een halve tot een hele meter hoger staan. Tegen het einde van de 22e eeuw gaat het naar verwachting om 1 tot 3 meter. In extreme scenario’s wordt rekening gehouden met een stijging van 5 meter of meer. Hoe hoog de stijging precies uitvalt, hangt onder meer af van de verdere opwarming van de aarde.
Oosterscheldekering sluit vaker
De schuiven van de Oosterscheldekering gaan nu naar beneden bij een verwachte waterstand van 3 meter boven NAP. Dat gebeurt gemiddeld ongeveer één keer per jaar. Bij een hogere zeespiegel kan de kering mogelijk tien keer per jaar sluiten. Dat leidt tot meer onderhoud en extra kosten.
Een mogelijke oplossing is om de kering pas bij een hogere waterstand te sluiten, bijvoorbeeld bij 3,5 meter boven NAP. Volgens Bram van Prooijen, universitair hoofddocent estuaria aan de Technische Universiteit Delft, moeten de dijken in het achterland dan wel worden verhoogd. Experts onderzoeken ook andere mogelijkheden.
De Oosterscheldekering is niet het eerste Deltawerk dat aan vervanging toe is. Dat geldt juist voor een van de nieuwere keringen: de Maeslantkering bij Rotterdam. Die werd in 1997 voltooid en is rond 2070 aan vervanging toe. De andere Deltawerken komen later aan de beurt.
Martijn de Jong, expert stormvloedkeringen bij Deltares, wijst erop dat de bouw van alle Deltawerken ongeveer veertig jaar duurde. Om Nederland in 2100 te blijven beschermen, moeten ontwerpen volgens hem rond 2050 klaar zijn en moet de bouw rond 2060 beginnen.
Besluiten over de lange termijn
Deltacommissaris Co Verdaas vindt dat Nederland over ongeveer zes jaar keuzes moet maken over de gewenste richting. Daarbij gaat het onder meer om de vraag of de Nieuwe Waterweg na 2070 openblijft of met een sluis wordt afgesloten. Ook opties zoals eilanden voor de Zeeuwse kust, een nieuwe Oosterscheldekering en meer ruimte voor water worden onderzocht.
Een definitief technisch ontwerp is over zes jaar niet nodig. Wel moeten investeringen in woningen en het energienet passen bij een mogelijke zeespiegelstijging van 2 meter. De uitvoering van nieuwe plannen kan op zijn vroegst in de tweede helft van deze eeuw beginnen.
Van Prooijen pleit voor flexibele aanpassingen. Door de onzekerheid over de komende decennia moet Nederland volgens hem niet alleen naar de Oosterscheldekering kijken, maar naar het volledige watersysteem.
