Defensie wil de komende jaren meer ruimte krijgen om te oefenen op bestaande militaire oefenterreinen. De nieuwe Wet op de Defensiegereedheid moet het ministerie vijf jaar lang toestaan om eenvoudiger af te wijken van lokale regels en beperkingen.
Minister Dilan Yesilgöz van Defensie noemt de wetswijziging noodzakelijk om militairen voor te bereiden op een mogelijke oorlog. Volgens haar duurt het nu te lang voordat oefeningen kunnen plaatsvinden. "Defensie zit echt klem tussen de regels", zei Yesilgöz.
Oefenen met drones en loopgraven
De wet moet onder meer nachtelijke schietoefeningen, trainingen met drones en het graven van loopgraven makkelijker maken. Voor droneoefeningen zijn soms maanden nodig om een vergunning te krijgen, bijvoorbeeld omdat drones geen kentekens van auto’s in beeld mogen brengen.
Ook voor het aanleggen van loopgraven gelden beperkingen. Dat verandert het terrein ingrijpend en vraagt vaak om aanvullende vergunningen. Volgens Yesilgöz is dat niet meer passend bij de huidige veiligheidssituatie. "We dachten allemaal dat loopgraven tot het verleden zouden horen. Opeens zien we in Oekraïne dat het volop wordt gebruikt", zei ze.
De minister wil voorkomen dat Nederlandse militairen voor oefeningen steeds naar het buitenland moeten. Duitsland biedt volgens haar meer ruimte. "Wij hebben echt minder regeldruk nodig, anders blijven we onze mensen naar het buitenland sturen." Defensie houdt zich volgens Yesilgöz wel aan Europese regels en wetten.
De voorgenomen versoepelingen kunnen gevolgen hebben voor omwonenden. In Gilze-Rijen ervaren inwoners al hinder van helikoptervluchten vanaf de luchtmachtbasis. Voor 275 woningen zijn maatregelen nodig vanwege trillingen en geluid door laagvliegende Chinooks.
Burgemeester Derk Alssema zegt begrip te hebben voor de militaire noodzaak, maar vindt dat de grens voor overlast is bereikt. Meer vluchten kunnen bovendien woningbouw belemmeren. Als dagelijks over een nieuwe woonwijk wordt gevlogen, kan volgens hem niet worden aangetoond dat het daar leefbaar is.
Yesilgöz erkent dat de zorgen reëel zijn. Tegelijkertijd zei ze: "Poetin is niet onder de indruk van een natuurpark." Volgens haar moet Defensie ervoor zorgen dat militairen paraat zijn voor de veiligheid van Nederland.
Zorgen over natuur en regelgeving
Hoogleraar bestuursrecht Kars de Graaf vindt dat bestaande regels het defensiebelang al zwaar laten meewegen. Hij waarschuwt dat natuur, woningbouw en energie-infrastructuur door de nieuwe wet onvoldoende bescherming kunnen krijgen.
Ook Natuurmonumenten is bezorgd. Directeur Jeroen de Koe vreest dat tijdelijke versoepelingen na vijf jaar blijvend worden. Intensiever oefenen kan volgens hem vooral in het broedseizoen vogels verstoren, waardoor nesten worden verlaten en schade ontstaat aan de biodiversiteit.
