Bijna iedere Nederlander had in 2025 pfas in het bloed. Bij 71 procent lag de hoeveelheid boven de gezondheidskundige grenswaarde van het RIVM. Dat blijkt uit onderzoek naar bloedmonsters van bijna duizend bloeddonoren van Sanquin.
Het aandeel ligt lager dan bij een eerdere meting met bloed uit 2016 en 2017. Toen zat bijna iedereen boven de grenswaarde. Ook de gemiddelde hoeveelheid pfas in het bloed is afgenomen. Het RIVM noemt de ontwikkeling daarom voorzichtig positief.
Gezondheidseffecten nog niet volledig duidelijk
Pfas is een verzamelnaam voor chemische stoffen die onder meer water, vet en vuil afstoten. De stoffen breken nauwelijks af en kunnen zich daardoor ophopen in het lichaam en het milieu. Sommige pfas zijn vanwege gezondheidsrisico's verboden, waaronder pfos en pfoa.
De gevolgen van de gemeten hoeveelheden voor de gezondheid zijn niet volledig duidelijk. Het RIVM zegt dat mensen niet direct ziek worden van pfas, maar dat de stoffen wel invloed kunnen hebben op het lichaam. Zo kunnen ze de werking van het immuunsysteem verminderen, de schildklier beïnvloeden en het geboortegewicht van baby's verlagen.
Joke Herremans, pfas-coördinator van het RIVM, schrijft de daling mogelijk toe aan verboden op schadelijke pfas-soorten. "Deze studie is daarom vooral een aanmoediging om een totaalverbod op pfas in te stellen. Dan zal de hoeveelheid in het bloed van mensen lager worden", zegt ze.
De resultaten moeten wel voorzichtig worden geïnterpreteerd. De deelnemers waren bloeddonoren, die door eerdere donaties al minder pfas in hun bloed kunnen hebben. Bovendien zijn niet alle pfas-soorten onderzocht. Zo bleef TFA buiten de metingen, een stof die onder meer via bestrijdingsmiddelen in het milieu terechtkomt.
Hogere waarden rond Westerschelde
In Zeeuws-Vlaanderen werden voor het eerst extra metingen gedaan. Daar lag de hoeveelheid van de stof PFHpS bij sommige deelnemers tot zeven keer hoger dan in de rest van Nederland. Ook ten noorden van de Westerschelde en in Dordrecht werden verhoogde waarden gemeten, maar minder sterk. In die gebieden is wel dezelfde dalende trend zichtbaar.
Volgens Herremans kan de hogere blootstelling in Zeeuws-Vlaanderen samenhangen met industrie in Nederland en Vlaanderen en lozingen in de Westerschelde. PFAS-deskundige Chiel Jonker van de Universiteit Utrecht noemt de daling een hoopvol signaal, maar zegt dat meer onderzoek nodig is om een afname definitief vast te stellen. De hoeveelheid pfas in het milieu daalt volgens hem niet: de stoffen komen via regen, voedsel en water opnieuw in omloop.
Het RIVM pleit daarom voor een Europees totaalverbod op pfas. Nederland diende daar samen met andere Europese landen al een voorstel voor in, dat nog wordt behandeld.
