Jaarlijks krijgen ongeveer 3500 mensen in Nederland de diagnose endeldarmkanker. Daarbij zit een tumor in het laatste deel van de dikke darm. Internationaal onderzoek van onder meer het Radboudumc en het LUMC wijst erop dat een volledige verwijdering van de endeldarm in veel gevallen kan worden voorkomen.
Bij 79 procent van de patiënten die zowel chemotherapie als bestraling kregen, was geen grote operatie nodig of kon de ingreep worden beperkt tot een kleine behandeling via de anus. Daarbij kon de endeldarm behouden blijven. Van de patiënten die alleen bestraling kregen, hoefde 61 procent niet meer te worden geopereerd.
Aan het onderzoek deden meer dan vijfhonderd patiënten mee. Zij konden kiezen tussen een operatie en een orgaanbesparende behandeling met chemokuren en/of bestralingen. Een grote meerderheid koos voor die tweede mogelijkheid. De resultaten zijn gepubliceerd in het medische tijdschrift Lancet Oncology.
Kleine ingreep via de anus
Tot voor kort werd bij endeldarmkanker meestal de volledige endeldarm verwijderd. De gevolgen van zo’n operatie kunnen ingrijpend zijn. Patiënten kunnen een stoma krijgen, vaak aandrang hebben voor ontlasting en problemen ervaren met plassen of seksualiteit. De orgaanbesparende aanpak kan die gevolgen voorkomen.
Chirurg-oncoloog Hans de Wilt van het Radboudumc zette het onderzoek samen met radiotherapeut Corrie Marijnen van het LUMC en het Antoni van Leeuwenhoek op. Het idee ontstond nadat artsen zagen dat tumoren soms volledig verdwenen na bestraling vóór een operatie.
„De standaard is nu dat hen de keuze wordt voorgelegd. Patiënten mogen zelf kiezen wat ze willen”, zegt De Wilt. Niet iedereen komt voor chemotherapie in aanmerking. Daarvoor moeten patiënten in voldoende goede conditie zijn. Voor mensen bij wie chemotherapie niet mogelijk is, kan een korte serie bestralingen een geschikt alternatief zijn.
Overlevingskans op lange termijn nog niet duidelijk
De onderzoekers zagen tot nu toe geen verschil in overlevingskansen tussen patiënten die hun endeldarm behielden en patiënten die een operatie ondergingen. De langetermijnresultaten zijn nog niet volledig bekend. Volgens De Wilt zijn er wel aanwijzingen dat patiënten bij wie de tumor door chemotherapie of bestraling verdween, niet eerder overlijden dan patiënten die zijn geopereerd.
Volgens De Wilt is de kwaliteit van leven zonder grote operatie beter. Wel passen sommige patiënten zich na verloop van tijd aan de gevolgen van een operatie aan. De keuze voor een behandeling wordt daarom met iedere patiënt afzonderlijk besproken.
