In Brabant deden in 2025 bijna 67.000 mensen rijexamen. Elf procent van hen legde het praktijkexamen af in een auto met automatische versnellingsbak, blijkt uit cijfers van het CBR. Landelijk steeg het aandeel automaatexamens van 2,2 procent in 2016 naar bijna 14 procent tien jaar later.
De toename hangt samen met het veranderende wagenpark. Inmiddels heeft 42 procent van alle auto's in Nederland een automaat, of is het een elektrische auto. Tien jaar geleden was dat 21 procent, blijkt uit gegevens van voertuigdataverzamelaar RDC.
Rijscholen merken dat leerlingen vaker belangstelling hebben voor lessen in een automaat. Bij rijschool SoulDrive in Tilburg rijdt ongeveer 40 procent van de leerlingen in zo'n auto. Bax Opleiding, met vestigingen in Uden, Den Bosch en Tilburg, heeft vier automaten op een vloot van 32 lesauto's.
Minder handelingen tijdens het rijden
Mohammed Ugur, eigenaar van rijschool SoulDrive, ziet dat een automaat vooral uitkomst biedt voor leerlingen die last hebben van rijangst of moeite hebben met concentratie. Ook leerlingen met ADHD of autisme kiezen er geregeld voor, omdat zij minder handelingen tegelijk hoeven uit te voeren.
Ugur stelt dat het beeld van automaatrijden verandert. "Vroeger wilden mensen absoluut niet in een automaat lessen. Nu we veel meer automaten zien, vinden leerlingen het minder erg om erin te rijden." Jourian Bax van Bax Opleiding zegt dat de drempel lager wordt, al kiest het grootste deel van de leerlingen nog steeds voor een handgeschakelde lesauto.
Vooral jongeren wegen de beperkingen van een automaatrijbewijs mee. Wie praktijkexamen doet in een automaat, krijgt een code op het rijbewijs en mag daarna niet in een schakelauto rijden. Met een schakelrijbewijs mogen bestuurders wel beide typen auto's besturen.
Tweedehandsmarkt speelt mee
Hugo Mentink, secretaris van rijschoolbranchevereniging VRB, noemt de prijs van tweedehands auto's een belangrijke reden. Elektrische occasions zijn voor veel jonge bestuurders nog te duur. Ook een handgeschakelde auto kan in het buitenland praktischer zijn, omdat die daar nog veel voorkomt.
Mentink weerspreekt dat een automaatrijbewijs altijd sneller te halen is. Moderne automaten hebben vaak systemen zoals adaptive cruise control, waarmee leerlingen ook moeten leren omgaan. Wie de automaatbeperking in Nederland wil laten vervallen, moet opnieuw praktijkexamen doen in een schakelauto.
De VRB wil dat die regeling wordt versoepeld. In onder meer Duitsland kunnen enkele lessen in een schakelauto voldoende zijn. Mentink verwacht dat meer leerlingen voor een automaat kiezen en rijscholen sneller elektrische lesauto's aanschaffen als de regels veranderen.
