Medicijnen veroorzaken veel vervuiling. Jaarlijks komt ruim 500.000 kilogram aan medicijnresten via urine, ontlasting en het doorspoelen van overgebleven middelen in het riool terecht. Rioolwaterzuiveringsinstallaties kunnen daarvan ongeveer 190.000 kilo niet verwijderen. Die resten belanden vervolgens in meren, rivieren en sloten.
De stoffen kunnen waterdieren schaden, bijvoorbeeld doordat zij zich minder goed voortplanten. Ook kunnen medicijnresten in drinkwater terechtkomen. Vooral huidgels met ontstekingsremmers en medicijnen met pfas zijn een probleem, omdat deze stoffen moeilijk afbreken en lastig uit water te filteren zijn.
Uit het onderzoek, waaraan 440 medici meededen, blijkt dat meer dan 90 procent duurzamere medicijnen wil voorschrijven. Het ging vooral om huisartsen en medisch specialisten. Onderzoeksleider en apotheker Job van Boven van het UMCG zegt dat de meeste artsen niet weten hoe zij de milieubelasting van medicijnen kunnen meewegen.
Artsen weten meestal wel dat een huidgel milieubelastender kan zijn dan een tablet. De gel spoelt tijdens het douchen of wassen weg. Welke medicijnen pfas bevatten, is volgens Van Boven voor veel artsen echter onduidelijk. Daardoor speelt duurzaamheid nu nauwelijks een rol bij de keuze voor een middel.
Informatie in richtlijnen en voorschrijfsystemen
De onderzoekers verwachten dat de vervuiling de komende jaren verder toeneemt. Door de vergrijzing zal het medicijngebruik naar schatting in 2040 met 25 procent zijn gestegen. Volgens Van Boven zijn er vaak alternatieven die even veilig en effectief zijn, maar minder schade aan het milieu veroorzaken.
Artsen hebben meestal geen tijd om zelf uit te zoeken welke middelen duurzamer zijn. Van Boven wil daarom informatie opnemen in medische richtlijnen en elektronische voorschrijfsystemen voorzien van groene vinkjes bij minder belastende medicijnen. In het noorden van het land start daarvoor een pilot.
Huisarts Boudewijn Dierick uit Makkum noemt die aanpak welkom, zolang deze werkbaar blijft. Hij schrijft geen diclofenacgel meer voor en heeft sommige longpatiënten overgezet van inhalatoren met drijfgas naar poederinhalatoren. Patiënten worden volgens hem bij zulke keuzes betrokken; de meesten willen het proberen, maar niet iedereen wil van medicijn veranderen.
Ook betere inzameling kan vervuiling voorkomen. Er komt een pilot met inleverpunten voor overgebleven medicijnen in supermarkten. Nu kunnen mensen die alleen bij apotheken en milieustraten kwijt. Zorgverzekeraars zeggen daarnaast dat zij de komende jaren duurzaamheidscriteria willen meewegen bij de keuze van vergoede medicijnen. Duurzamere middelen zijn volgens Van Boven niet per se duurder.
