Werkgevers hebben onvoldoende aandacht voor de gezondheidsrisico’s van nachtwerk. Ook beoordelen zij niet altijd of werken tussen middernacht en 06.00 uur noodzakelijk is. Dat concludeert de Arbeidsinspectie na onderzoek bij werkgevers in onder meer de industrie, transport, zorg, horeca en distributie.
Bij bijna twee derde van de 92 gecontroleerde werkgevers waren waarschuwingen of boetes nodig. De bedrijven hielden zich niet aan regels voor gezond en veilig werken of aan de arbeidstijdenwetgeving. Bij bijna 70 procent ontbraken concrete maatregelen om de risico’s van nachtwerk te voorkomen. Werknemers kregen bovendien niet altijd voldoende informatie.
In Nederland werkt ongeveer 15 procent van alle werkenden soms of regelmatig ’s nachts. Daarvan is sprake wanneer iemand meer dan één uur werkt tussen 00.00 en 06.00 uur. De Gezondheidsraad adviseerde al in 2017 om nachtwerk te beperken, maar het aantal nachtwerkers neemt sindsdien niet af.
Risico’s voor de gezondheid
Nachtwerk verstoort het natuurlijke bioritme en kan volgens de Arbeidsinspectie leiden tot gezondheidsschade. Werknemers lopen onder meer een groter risico op hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en slaapproblemen.
Meer dan de helft van de ondervraagde nachtwerkers zegt zich tijdens het werk soms of regelmatig vermoeid of minder alert te voelen. In 12 procent van de gevallen leidde dat tot een veiligheidsrisico op de werkvloer.
“We beseffen ons niet voldoende wat het doet met een mens om in de nacht te werken”, zegt Jane Tijssen, programmamanager bij de Arbeidsinspectie.
Noodzaak van nachtwerk
Minder dan de helft van de onderzochte werkgevers vindt nachtwerk noodzakelijk. Dat geldt bijvoorbeeld wanneer werkzaamheden direct moeten worden uitgevoerd of installaties niet kunnen worden stilgezet. Toch ziet bijna negen op de tien werkgevers geen mogelijkheden om nachtwerk verder terug te dringen, omdat het volgens hen bij de bedrijfsstructuur hoort. Bij 46 procent spelen vooral economische redenen een rol.
“Natuurlijk wil je dat de ambulance midden in de nacht komt, maar bij andere sectoren moeten werkgevers echt goed nadenken over of het werk noodzakelijk is in de nacht en zo ja, welke maatregelen ze moeten nemen om het veilig te houden”, zegt Tijssen.
De Arbeidsinspectie vindt dat niet alleen werkgevers verantwoordelijk zijn. Ook opdrachtgevers, werkgevers- en werknemersorganisaties en de overheid moeten bijdragen aan het verminderen van nachtwerk en het verbeteren van de bescherming van werknemers.
