Tussen Amsterdam-Noord en het centrum ontbreekt nog altijd een vaste oeververbinding. In het stadsdeel wonen circa 112.000 mensen. Het aantal inwoners en banen neemt er verder toe. Reizigers zijn voor de oversteek aangewezen op het openbaar vervoer: de metro of de pont.
GVB heeft veertien ponten. Op drukke momenten varen er twaalf tegelijk op het IJ. Op een gemiddelde dag vervoeren de veren circa 80.000 reizigers. Tijdens de spits zetten instapbegeleiders reizigersstromen in goede banen. Bij evenementen op de NDSM-werf was het soms zo druk dat ook de politie nodig was.
De afhankelijkheid van de pont maakt de verbinding kwetsbaar. In januari 2024 was Noord dagenlang nauwelijks bereikbaar toen zowel een metro als een pontaanlanding uitviel. Ook een tekort aan schippers leidde tot het schrappen van afvaarten. Het GVB heeft rond de dertig vacatures voor schippers openstaan, terwijl het opleiden van nieuwe schippers tijd kost.
Tientallen plannen
De wens voor een brug over het IJ bestaat al bijna twee eeuwen. In 1839 bedacht de Monnickendamse aannemer Tijmon Kater een stenen boogbrug. De verbinding kwam er niet. Sinds 2014 onderzoekt Amsterdam met het programma Sprong over het IJ hoe de oversteek kan verbeteren. Dat leverde 77 voorstellen op, waaronder bruggen, tunnels, kabelbanen, drijvende parken en constructies met pontons.
De voorspelling was destijds dat het aantal inwoners en banen in Noord tot 2040 met 55 procent zou toenemen. De veerdiensten zouden rond 2030 hun maximale capaciteit bereiken. Toch maken tienduizenden Amsterdammers nog altijd varend de oversteek.
De discussie wordt bemoeilijkt door verschillende belangen. De gemeente wil Noord beter verbinden met de rest van de stad, terwijl Rijkswaterstaat, de haven en de scheepvaartsector vooral waken over vrije doorvaart op het IJ. In 2018 wees het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een Amsterdams brugplan af vanwege mogelijke hinder voor de scheepvaart.
De Belgische stedenbouwkundige Alexander D’Hooghe adviseerde een voetgangerstunnel en twee bruggen aan weerszijden van Centraal Station. Amsterdam besloot eerst een Oostbrug uit te werken voor fietsers en voetgangers tussen het Java-eiland en het Hamerkwartier. Ook die brug kwam vooralsnog niet verder dan de tekentafel. De discussie over een vaste verbinding duurt daarmee voort.
