De winnaar van de Small World in Motion-wedstrijd is gediskwalificeerd nadat de jury concludeerde dat de ingezonden microscopievideo niet aan de wedstrijdregels voldeed. In het filmpje waren bewegende trilhaartjes te zien in de luchtwegen van een kind met de zeldzame erfelijke aandoening PCD.
De video was ingezonden door onderzoeker Ning Xu van de Tsinghua Universiteit in China. Bij PCD werken de microscopisch kleine trilhaartjes niet goed, waardoor slijm minder effectief uit de luchtwegen wordt afgevoerd. De wedstrijd is georganiseerd door Nikon en beloont opvallende beelden die met een microscoop zijn gemaakt.
Twijfels over de beelden
Kort nadat Xu als winnaar was aangewezen, ontstonden in de wetenschappelijke wereld twijfels over de echtheid van de video. Robert Hirst, een Britse wetenschapper die al ruim 20 jaar onderzoek doet naar PCD, zei dat hij direct dacht dat de beelden in scène waren gezet. Volgens hem zagen de cellen en trilhaartjes er volledig anders uit dan bij patiënten met PCD.
Ook andere deskundigen wezen op afwijkingen. In de video verschenen en verdwenen cellen op een manier die volgens hen niet past bij de celbiologie. Daarnaast werden in de oorspronkelijke bestanden watermerken gevonden die vaak voorkomen in met kunstmatige intelligentie gemaakte video’s.
Xu ontkende dat de beelden nep waren. Hij zei wel dat hij AI had gebruikt om kenmerken in gereconstrueerde grijswaardenbeelden te herkennen en zichtbaar te maken. Nikon onderzocht de inzending vervolgens en besloot dat de toepassing van kunstmatige intelligentie niet binnen de regels van de wedstrijd viel.
De nieuwe winnaar is Nam Nhat Nguyen uit Vietnam. Hij maakte beelden van een kleine rondworm en een eencellig organisme.
Vaker discussie over AI
Het gebruik van AI leidt vaker tot diskwalificaties bij foto- en videowedstrijden. In 2023 raakte de Duitse kunstenaar Boris Eldagen zijn prijs bij de Sony World Photography Award kwijt nadat bleek dat zijn winnende foto volledig met AI was gemaakt. Hij had het gebruik van AI na de prijsuitreiking zelf bekendgemaakt om discussie over de toekomst van fotografie te starten.
In 2024 werd ook een fotograaf gediskwalificeerd omdat hij een echte foto van een flamingo had ingezonden in een wedstrijdcategorie voor AI-beelden. Miles Astray deed dat bewust. Hij zei dat hij wilde laten zien dat een echte foto soms net zo onwerkelijk kan lijken als een door AI gemaakte afbeelding.
