Op de campus van de Rijksuniversiteit Groningen wordt een supercomputer gebouwd voor de eerste Nederlandse AI-fabriek. De computer moet in de loop van 2027 worden opgeleverd en naar verwachting vanaf 2028 beschikbaar zijn voor bedrijven, onderzoekers en overheden.
Met de investering wil de Nederlandse overheid de kenniseconomie versterken en de afhankelijkheid van buitenlandse AI-bedrijven verkleinen. De belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van kunstmatige intelligentie komen nu vooral uit de Verenigde Staten en China.
Onderzoek met gevoelige gegevens
In een AI-fabriek werken ondernemers, wetenschappers en overheidsorganisaties samen aan toepassingen voor kunstmatige intelligentie. Zij kunnen er nieuwe systemen ontwikkelen en testen. Ook wordt onderzocht hoe gegevens veilig kunnen worden opgeslagen en verwerkt.
Het expertisecentrum van de Groningse AI-fabriek is al gestart. Projecten die daar worden ontwikkeld, moeten voorlopig nog worden uitgevoerd bij andere Europese AI-fabrieken, omdat daar wel voldoende rekenkracht beschikbaar is. De nieuwe supercomputer moet ervoor zorgen dat Nederlandse organisaties hun onderzoek vaker in eigen land kunnen doen.
Het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) heeft zich ingezet om de computer naar Groningen te halen. Het ziekenhuis wil onder meer onderzoeken of gegevens van kwetsbare pasgeboren baby's kunnen helpen bij het herkennen van pijn of de behoefte aan voeding.
Daarvoor worden sensoren gebruikt die informatie verzamelen over onder meer hartslag, hersengolven en videobeelden. Volgens Bart Scheerder van het UMCG gaat het om privacygevoelige medische gegevens. Commerciële aanbieders zijn volgens hem door de hoge kosten geen geschikte optie voor het ziekenhuis.
Europese plannen
De komst van de supercomputer sluit aan bij het kabinetsbesluit om te investeren in een Nederlandse AI-fabriek. Daarvoor zijn zowel een expertisecentrum als voldoende computerkracht nodig.
De Europese Commissie presenteerde daarnaast plannen voor zeven zogenoemde AI-gigafabrieken. Die moeten Europa helpen concurreren met de Verenigde Staten en China. Europese bedrijven zouden de fabrieken moeten beheren en de activiteiten zouden onder Europese wetgeving vallen.
Nederland ondertekende dat Europese initiatief niet. Het kabinet zag eerder ook af van subsidie voor een mogelijke AI-gigafabriek in Rotterdam. Staatssecretaris Willemijn Aerdts van Digitale Economie en Soevereiniteit schreef aan de Tweede Kamer dat Nederland meer heeft aan kleinere AI-fabrieken, zoals die in Groningen.
