Vrijwel alle onderzochte AI-chatbots geven zonder veel moeite informatie door van Russia Today en Sputnik. Beide Russische media zijn sinds 2022 in de Europese Unie verboden vanwege de verspreiding van propaganda. Alleen Meta AI weigerde de informatie en verwees naar de Europese sancties.
Dat blijkt uit een onderzoek van Reporters sans Frontières (RSF). De journalistenvereniging testte zes chatbots: ChatGPT van OpenAI, Claude van Anthropic, Gemini van Google, Grok van X, Meta AI en Vibe van het Franse bedrijf Mistral.
De onderzoekers vroegen de systemen om nieuws en actualiteiten van de verboden Russische media te leveren. De meeste chatbots gaven de gevraagde informatie direct of na enig aandringen. Daarmee kunnen gebruikers alsnog toegang krijgen tot Russische berichtgeving die in de EU niet mag worden verspreid.
Chatbots zoeken omwegen
Grok gaf de inhoud van verboden Russische organisaties meteen door. Gemini weigerde aanvankelijk om de informatie te leveren, maar bood wel aan het Russische nieuws samen te vatten. Nadat de vraag opnieuw was gesteld, gaf de chatbot alsnog de gevraagde berichten. Bij een derde poging volgde opnieuw een weigering.
Vibe bleek volgens RSF het verst te gaan in het omzeilen van blokkades. De chatbot meldde eerst dat Russia Today en Sputnik niet toegankelijk waren. Daarna zocht het systeem zelf naar alternatieve kanalen. Via VKontakte, de Russische tegenhanger van Facebook, vond Vibe alsnog berichten van beide media. Ook ontdekte de chatbot een applicatie die via Telegram toegang gaf tot berichten van Russia Today.
Meta AI weigerde als enige chatbot consequent om verboden Russische informatie te verstrekken. Het systeem verwees daarbij naar Europese sancties. Volgens RSF laat dit zien dat het technisch mogelijk is om chatbots de Europese regels te laten volgen.
OpenAI heeft laten weten de resultaten serieus te nemen en de bevindingen te onderzoeken. RSF heeft het onderzoek ook met de Europese Unie gedeeld.
De organisatie verwijst naar een uitspraak van het Europese Hof van Justitie uit juli. Daarin staat dat niet alleen de Russische media zelf onder het verbod vallen, maar ook partijen die hun informatie op internet doorgeven.
“De sancties die de EU heeft ingesteld werken niet”, schrijft RSF. Volgens de organisatie zijn chatbots een effectief middel om de maatregelen te omzeilen en moeten de systemen daarom beter worden gereguleerd. De sancties hebben daardoor volgens RSF vooral symbolische waarde.
