Koning Willem-Alexander heeft dinsdag in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag de Troonrede uitgesproken. Daarin kondigde hij aan dat het kabinet-Jetten vasthoudt aan de stikstofplannen en aan hervormingen van de werkloosheids- en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen.
Het kabinet wil met de begroting voor 2027 ruimte maken voor samenwerking met partijen buiten de coalitie. Volgens de koning blijven politieke verschillen bestaan, maar moeten parlement en regering gezamenlijk problemen aanpakken die al langere tijd op een oplossing wachten. Daarbij noemt hij onder meer stikstof, wonen, migratie, het sociale stelsel, veiligheid en investeringen in de economie.
Stikstofaanpak moet impasse doorbreken
De stikstofcrisis krijgt in de Troonrede een prominente plaats. Het kabinet wil de vergunningverlening weer op gang brengen, zodat er ruimte ontstaat voor woningbouw, bedrijven en wegen. Ook moeten natuurherstel, de waterkwaliteit en de watervoorziening verbeteren.
Het kabinet presenteerde eind juni al een pakket maatregelen om de stikstofuitstoot flink te verlagen. De voorstellen worden vanaf dit najaar aan de Tweede Kamer voorgelegd. Boeren moeten volgens de Troonrede duidelijkheid en perspectief krijgen. Tegelijkertijd waarschuwt het kabinet dat verder uitstel niet verantwoord is.
De stikstofplannen liggen gevoelig bij zowel boerenorganisaties als rechtse oppositiepartijen, waaronder BBB en JA21. Zij hebben zich eerder kritisch uitgelaten over de voorgestelde aanpak. Het kabinet zegt naar verschillende belangen te blijven luisteren, maar trekt de plannen niet in.
Veranderingen in sociale zekerheid
Ook de sociale zekerheid blijft een politiek strijdpunt. Linkse oppositiepartijen en vakbonden willen dat de voorgenomen ingrepen van tafel gaan. Het kabinet vindt dat geen oplossing en wil veranderingen aanbrengen in de werkloosheids- en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen.
“Het stelsel van werknemersverzekeringen vraagt onderhoud. Wie ziek wordt of werkloos moet niet worden opgesloten in een uitkering”, zei Willem-Alexander in de Troonrede. Het kabinet hoopt daarnaast op een breed gedragen sociaal akkoord met vakbonden en werkgevers.
De extra uitgaven van het kabinet worden de komende jaren voor een belangrijk deel betaald door huishoudens. Het gaat om een lastenverhoging van ongeveer 12 miljard euro. Woensdag en donderdag bespreken de fractieleiders tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen de plannen met het kabinet. Minister van Financiën Eelco Heinen biedt de Miljoenennota en het Belastingplan voor 2027 dinsdagmiddag aan de Tweede Kamer aan.
