De Eerste Kamer heeft ingestemd met de Wet terugkeer en vreemdelingenbewaring. Daarmee worden verschillende maatregelen ingevoerd die eerder onderdeel waren van de verworpen asielnoodmaatregelenwet van oud-minister Marjolein Faber. De wijzigingen werden opgenomen in een bestaande wet, die al sinds 2018 door de Tweede Kamer was aangenomen.
De wet heeft in de afgelopen jaren meerdere aanpassingen gekregen. Ook is een aanvullend document toegevoegd en later opnieuw gewijzigd. Tegenstanders in de Eerste Kamer vinden dat de strengere maatregelen daardoor alsnog zijn doorgevoerd, zonder dat ze opnieuw als één geheel zijn behandeld.
Geen dwangsommen bij trage procedures
Een belangrijke wijziging is dat rechters de overheid geen dwangsom meer kunnen opleggen wanneer de Immigratie- en Naturalisatiedienst te laat beslist over een asielaanvraag. De regeling werd toegevoegd nadat de overheid vorig jaar bijna 80 miljoen euro en dit jaar al 112 miljoen euro aan dwangsommen had betaald.
De Raad van State waarschuwde eerder dat de dwangsom voor asielzoekers het enige middel is om de IND tot een snellere beslissing te bewegen. Veel senatoren vinden echter dat de maatregel zijn doel mist, omdat de IND nog altijd met lange wachtlijsten kampt.
Verder kunnen mensen uit zogenoemde veilige landen ongewenst worden verklaard. Wie daarna toch in Nederland blijft, is strafbaar en kan een gevangenisstraf krijgen.
Vastzetten en strengere terugkeer
Uitgeprocedeerde asielzoekers die niet vrijwillig naar hun land van herkomst vertrekken, kunnen voortaan in vreemdelingenbewaring worden gehouden totdat gedwongen uitzetting mogelijk is. Mensen die daarbij ernstige overlast veroorzaken, kunnen maximaal twee weken in een streng regime worden geplaatst. Zij mogen dan 23 uur per dag hun cel niet verlaten.
Asielminister Bart van den Brink (CDA) zegt dat isolatie alleen als laatste middel wordt ingezet. De minister noemt de maatregel noodzakelijk om de terugkeer van bepaalde vreemdelingen af te dwingen.
Drie andere onderdelen van de eerder verworpen asielnoodmaatregelenwet werden in mei al via de Nederlandse uitwerking van het Europese migratiepact ingevoerd. Daardoor is gezinshereniging beperkt, geldt een tijdelijke verblijfsvergunning drie jaar in plaats van vijf jaar en hoeft verzwegen informatie niet langer automatisch te worden meegewogen bij een asielaanvraag.
Een voorstel om zogenoemde terugkeerfrustreerders strafbaar te stellen, moet nog door het parlement. Het gaat om mensen die Nederland moeten verlaten, maar hun terugkeer actief tegenwerken. Zij kunnen een boete of gevangenisstraf krijgen. Van den Brink schat hun aantal op 100 tot 300 per jaar.
