Franse onderzoekers hebben acht basismotieven vastgesteld waaruit de zang van vogels wereldwijd is opgebouwd. Het gaat om drie typen trillers, drie soorten fluittonen, harmonieën en chaotische tonen. Vogels combineren deze bouwstenen op verschillende manieren, waardoor er grote verschillen ontstaan tussen soorten en gebieden.
Voor het onderzoek zijn 116.000 zangstijlen van 3000 vogelsoorten onderzocht. De opnames kwamen uit een wereldwijde databank waaraan duizenden vrijwilligers bijdragen. Met kunstmatige intelligentie vergeleken de onderzoekers patronen in de geluiden en brachten zij overeenkomsten tussen liederen in kaart.
Omgeving beïnvloedt de zang
De analyse wijst erop dat het leefgebied sterk samenhangt met de gebruikte motieven. In tropische bossen komen vooral eenvoudige, vlakke fluittonen en minder complexe patronen voor. Dichte begroeiing en veel omgevingsgeluid dempen geluid, waardoor zulke tonen waarschijnlijk beter hoorbaar blijven.
In bossen met een gematigder klimaat gebruiken vogels vaker snelle trillers en ingewikkelde combinaties van tonen. Die complexere zang kan meer informatie overbrengen. Zangvogels gebruiken hun geluid onder meer om een partner aan te trekken en hun territorium af te bakenen.
Hoofdonderzoeker Quentin Bacquelé van de universiteit van Saint-Étienne zegt dat het onderzoek de verschillen tussen regio's zichtbaar maakt. "De verscheidenheid is enorm", zegt hij. "Als je naar Azië, Afrika en Zuid-Amerika gaat, hoor je totaal verschillende vogelzang."
De resultaten kunnen ook helpen bij onderzoek naar de gevolgen van menselijke activiteiten voor vogels. Nieuwe achtergrondgeluiden en veranderingen in het landschap kunnen invloed hebben op de mate waarin zang nog geschikt is voor een leefgebied. Bacquelé waarschuwt dat vogels problemen kunnen ondervinden als hun leefomgeving verdwijnt en hun bestaande zang niet goed werkt in de nieuwe omgeving.
Volgens hem is vogelzang niet alleen functioneel voor de dieren zelf, maar ook onderdeel van de natuurbeleving van mensen. "Als je aan een bos denkt, denk je aan het vogelgezang dat je er hoort", zegt hij.
