Een gouden snuifdoos die in 1968 uit een Bredaas museum verdween, is sinds 1996 weer in de stad. Het voorwerp dook op in Zwitserland nadat de Duitse dief van de doos zijn partner had vermoord en daarna zelfmoord had gepleegd.
De snuifdoos behoorde toe aan generaal Andreas Johan Hendrik van der Plaat, beter bekend als Andries van der Plaat. Hij was gouverneur van Breda en speelde in 1813, samen met zijn broer Engelbert George, een belangrijke rol bij de verdediging van de stad tegen Franse troepen.
De broers hadden te maken met een Franse overmacht van 8.000 militairen. Zij maakten onder meer kanonnen buit en gebruikten die bij de verdediging. De Franse militairen leden binnen enkele dagen een nederlaag.
Geschenk voor de verdediger
De inwoners van Breda gaven Van der Plaat in 1814 een gouden snuifdoos als dank voor zijn inzet. Het voorwerp kostte destijds 213 gulden. Aan de binnenzijde staat een inscriptie waarin hij wordt genoemd als generaal-majoor, gouverneur en verdediger van de vesting Breda.
In 1933 werden de doos en twee portretten van de broers aangeboden aan het Bredase museum. Het museum had onvoldoende geld, waarna burgemeester en wethouders de aankoop ondersteunden. Voor 600 gulden kwamen de voorwerpen in de collectie terecht.
Conservator Kimmel ontdekte in oktober 1968 dat de snuifdoos was verdwenen. De dief bleek een Duitser die in musea in verschillende Europese landen kunstwerken had weggenomen. Hij bewaarde de buit in een woning in Zürich, waar hij jarenlang een verborgen verzameling aanlegde.
Verkoop na politievondst
De man liet zijn collectie zien aan zijn partner. Zij schrok van de herkomst van de voorwerpen en dreigde de politie in te schakelen. Daarop vermoordde hij haar en begroef haar lichaam in een bos. Hij liet haar familie weten waar zij haar konden vinden en pleegde kort daarna zelfmoord.
De Zwitserse politie vond vervolgens de gestolen kunstwerken. De autoriteiten brachten de stukken niet terug naar de oorspronkelijke eigenaren, maar verkochten ze op een veiling. Een antiquair kocht de Bredase snuifdoos, herkende de inscriptie en het inventarisnummer van het museum en bood het voorwerp aan.
De antiquair vroeg aanvankelijk 15.000 Zwitserse francs. Uiteindelijk betaalde het museum 4.500 Zwitserse francs, destijds omgerekend ongeveer 4.800 euro. De snuifdoos is sindsdien te zien in het Stedelijk Museum Breda.
