Bijna een derde van het vermogen waarvoor bedrijven op een nieuwe stroomaansluiting wachten, is aangevraagd door datacenters. Het gaat om ongeveer 15 gigawatt, een hoeveelheid die vergelijkbaar is met het totale aansluitvermogen van alle Nederlandse huishoudens samen.
Netbeheer Nederland wil daarom dat het kabinet bepaalt waar datacenters nog mogen komen en onder welke voorwaarden. De netbeheerders moeten hun investeringen in het stroomnet daarop kunnen afstemmen. Zij verwachten dat de vraag naar aansluitingen de komende jaren sterk blijft toenemen.
Beperkte invloed van gemeenten
Datacenters slaan digitale informatie op en verwerken die met servers en krachtige computers. Nederland telt momenteel bijna 200 grote en 300 kleinere datacenters. Naar verwachting komen daar nog ongeveer 200 locaties bij.
Voor datacenters bestaat geen landelijk vestigingsbeleid. Gemeenten besluiten formeel of een datacenter binnen hun grenzen past, maar kunnen meestal alleen toetsen aan het omgevingsplan. Als dat plan datacenters niet uitdrukkelijk uitsluit, hebben gemeenten weinig mogelijkheden om de komst ervan tegen te houden.
Ook over de aansluiting op het elektriciteitsnet beslissen gemeenten niet. Die verantwoordelijkheid ligt bij de netbeheerders. Tot vorig jaar gold daarbij in principe dat aanvragen werden behandeld in de volgorde waarin ze binnenkwamen. Inmiddels mogen netbeheerders in bepaalde situaties voorrang geven aan bijvoorbeeld nieuwe woonwijken.
Een aanvrager die eenmaal op de wachtlijst staat, houdt recht op een aansluiting. Dat maakt het volgens netbeheerder Alliander lastig om later nog keuzes te maken over de locaties waar investeringen nodig zijn.
“Niet alles kan overal. Dat moment hebben we nu ook bereikt voor onze stroomvoorziening”, zegt Joris de Groot van Alliander. Hij vindt dat het kabinet moet aangeven waar nog ruimte is voor datacenters en welke eisen daarbij gelden. Die eisen kunnen onder meer gaan over energiegebruik, milieubelasting, waterverbruik en rapportage. Aanvragers die daar niet aan willen voldoen, zouden volgens De Groot van de wachtlijst moeten kunnen worden gehaald.
Kosten voor uitbreiding
De netbeheerders schatten dat uitbreiding van het elektriciteitsnet ruim 200 miljard euro kan kosten. Die uitgaven kunnen de energierekening van huishoudens de komende jaren flink verhogen. Volgens De Groot moet het Rijk daarom vaststellen welke investeringen noodzakelijk zijn en wie daarvan profiteert.
Datacenters kunnen volgens de netbeheerders wel helpen om de druk op het net te beperken. Dat kan bijvoorbeeld met batterijen of door restwarmte te gebruiken voor het verwarmen van woningen. De Groot noemt zulke maatregelen nuttig, maar onvoldoende zonder keuzes voor de lange termijn.
Ook het Interprovinciaal Overleg wil uniforme landelijke voorwaarden. De provincies vinden wel dat zij binnen die kaders zelf de regionale ruimtelijke afweging moeten blijven maken.
