Bijzondere schenking
Het Rijksmuseum heeft een zeldzaam tekenboek uit de 17de eeuw aan de collectie toegevoegd. De familie Van Eeghen, die het boek ruim driehonderd jaar in bezit had, schonk het werk aan het museum. Het is nu voor het publiek te zien, al ligt het vanwege de kwetsbaarheid grotendeels gesloten in een vitrine.
De leren band bevat honderd bladen. De helft daarvan is blauw geschilderd als ondergrond voor tekeningen. In totaal staan er dertig afbeeldingen in het boek. Vijftien daarvan zijn uitgewerkte tekeningen van Rombout Uylenburgh, de overige vijftien zijn later toegevoegd. Op de omslag staat in goud de tekst: ‘Konstboeck voor Reyer Claessoon’.
Het is niet bekend waarom het boek werd gemaakt. Mogelijk was het bedoeld als portfolio voor klanten, als verzameling in opdracht van een koopman of als oefenboek. Dat laatste ligt volgens conservator Eric Boot niet voor de hand. De tekeningen zijn paginagrote, zelfstandige kunstwerken en bevatten geen zichtbare correcties. “Het zijn op zichzelf staande kunstwerken”, zegt Boot.
Werk van een weinig bekende kunstenaar
Uylenburgh was de broer van Hendrick Uylenburgh, de Amsterdamse kunsthandelaar die onder anderen met Rembrandt werkte. Rombout Uylenburgh vertrok vanuit Leeuwarden naar Polen. In Krakau werd hij hofschilder van koning Sigismund III. Vanaf 1612 woonde hij in Gdansk, waar een grote Nederlandse gemeenschap was. Hij stierf in 1627 of 1628.
Buiten het tekenboek zijn slechts zeven schilderijen en twee tekeningen van hem bekend. Hij gebruikte vaak contrasterende lichte en donkere tinten. Op blauw papier werkte hij met donkerblauwe inkt en witte verf. Door de beperkte blootstelling aan daglicht zijn de witte partijen, zoals bomen, kledingplooien en wolken, opvallend helder gebleven.
De afgebeelde scènes hebben vooral een religieus karakter. Zo zijn de aankondiging van Christus’ geboorte aan Maria, de boodschap aan de herders en de ontmoeting tussen Maria en Elizabeth te zien. Ook staan de verdrijving van Lazarus en de onthoofding van Johannes de Doper in het boek.
Een kleine tekening toont een man die in paniek wegvlucht van een vrouw met een kind. Wat daar precies gebeurt, is onbekend. “Als iemand het weet, houd ik me aanbevolen”, zegt Boot. Het Rijksmuseum toont voorlopig één tekening in de vitrine; de andere afbeeldingen zijn online te bekijken.
