Zweden gaan zondag naar de stembus voor parlementsverkiezingen die uit lijken te draaien op een nek-aan-nekrace. Het centrumlinkse blok heeft in de peilingen nog een kleine voorsprong op het centrumrechtse blok, maar het verschil is de afgelopen week sterk geslonken.
Premier Ulf Kristersson leidt de centrumrechtse Moderaterna. Die partij regeert sinds de vorige verkiezingen met de Kristdemokraterna en de Liberalerna. De minderheidsregering kreeg steun van de radicaal-rechtse Sverigedemokraterna, die bij een nieuwe rechtse regering mogelijk ook ministers levert.
Bij de vorige verkiezingen stonden migratie en criminaliteit centraal. De regering zegt die problemen te hebben teruggedrongen. Daardoor richten kiezers zich nu meer op onderwerpen die traditioneel belangrijk zijn voor centrumlinks, zoals koopkracht, gezondheidszorg en sociale voorzieningen.
Zorg en economie bepalen de campagne
De gezondheidszorg geldt als een van de belangrijkste thema’s. Volgens universitair hoofddocent politieke wetenschappen Karl Loxbo is het zorgstelsel na jaren van bezuinigingen en bestuurlijke problemen vastgelopen. Hoewel de zorg publiek en in principe gratis is, moeten patiënten volgens hem vaak lang wachten.
Defensie en het Zweedse NAVO-lidmaatschap spelen een kleinere rol. Zowel de regering als de oppositie wil op die terreinen investeren. Ook de economie kan de zittende partijen helpen. Hoogleraar bestuurskunde Karl-Oskar Lindgren zegt dat de Zweedse economie mogelijk aantrekt, waardoor kiezers de regering positiever kunnen gaan beoordelen.
Het centrumlinkse blok wordt geleid door de Socialdemokraterna van Magdalena Andersson. Verder maken de Centerpartiet, de Miljöpartiet de Gröna en de Vänsterpartiet deel uit van het blok. Het stond aan het begin van de campagne ongeveer 10 procentpunten voor, maar die marge is inmiddels vrijwel verdwenen. "Het heeft niet eerder zo dicht op elkaar gezeten", zegt Loxbo.
Onduidelijkheid over coalities
Rechts heeft al afgesproken opnieuw samen te willen regeren. Kristersson wil daarbij verder met de christendemocraten, liberalen en Sverigedemokraterna. Veel Zweden hebben moeite met de radicaal-rechtse partij, die volgens Loxbo wel is uitgegroeid tot een onmisbare politieke kracht. Ook is onzeker of de Liberalerna de kiesdrempel haalt. Zonder die partij wordt een rechtse regering moeilijker, zegt Lindgren.
Links staat voor een ingewikkelder formatie. De Socialdemokraterna, Vänsterpartiet en Miljöpartiet de Gröna hebben steun van de Centerpartiet nodig. Die partijen verschillen vooral over economie, belastingen en de verdeling van rijkdom. De Centerpartiet wil bovendien niet samenwerken met de Vänsterpartiet, die alleen steun wil geven als zij zelf deel uitmaakt van de regering.
Een linkse meerderheid leidt daardoor waarschijnlijk niet snel tot een kabinet. "Niemand weet wat er na de verkiezingen zal gebeuren", zegt Loxbo.
