Het staakt-het-vuren tussen de Verenigde Staten en Iran loopt vandaag officieel af. De overeenkomst gaf beide landen zestig dagen de tijd om tot een vredesakkoord te komen, maar van een doorbraak lijkt geen sprake. De Straat van Hormuz is nog altijd vrijwel gesloten en de standpunten van Washington en Teheran lijken verder uit elkaar te liggen dan aan het begin van de wapenstilstand.
President Donald Trump herhaalde dat Iran zich moet overgeven voordat er een einde aan de oorlog kan komen. Een Iraanse functionaris waarschuwde dat het land bij het uitblijven van een oplossing kan overstappen van een defensieve naar een volledig offensieve aanpak.
Weinig ruimte voor toegevingen
Beide partijen lijken af te wachten tot de ander als eerste water bij de wijn doet. Iran beschikt volgens de huidige inschattingen nog over een aanzienlijke raketvoorraad en heeft belangrijke leiders ondergebracht op geheime locaties. De Verenigde Staten zoeken ondertussen naar een manier om de oorlog te beëindigen zonder hun doelen op te geven.
Bij gesprekken over het toekomstige beheer van de Straat van Hormuz is wel enige vooruitgang geboekt. Oman onderhandelt afzonderlijk met Iran en de Verenigde Staten over een mogelijke heropening van de belangrijke scheepvaartroute. Iraanse functionarissen zeggen dat een akkoord met Oman dichtbij is.
Trump heeft Oman echter bedreigd omdat het land volgens hem Amerikaanse gesprekken met Iran zou kunnen dwarsbomen. De Amerikaanse president zei dat Oman daarvoor zwaar zou worden aangepakt. Oman is een bondgenoot van de Verenigde Staten.
Voor Washington neemt de druk om de oorlog te beëindigen toe. In november zijn er tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten en de oorlog is niet populair onder de bevolking. Minister van Defensie Pete Hegseth schat de kosten inmiddels op bijna 33 miljard euro. Trump wil daarnaast 79 miljard euro extra uittrekken voor de defensiebegroting, vooral voor de strijd tegen Iran.
Amerikaanse raketvoorraad onder druk
De Verenigde Staten hebben grote hoeveelheden raketten ingezet om Iraanse drones en raketten neer te halen. Ook de Golfstaten werden daarmee verdedigd tegen herhaalde Iraanse aanvallen. De voorraad neemt daardoor af, terwijl de gebruikte wapens jaren nodig hebben om te worden aangevuld. Ook Oekraïne ontvangt hierdoor minder Patriot-raketten uit de Verenigde Staten.
Iran wil ondertussen zijn kernprogramma voortzetten en een heffing opleggen aan schepen die door de Straat van Hormuz varen. Trump verzet zich tegen beide eisen en wil bovendien dat de Verenigde Staten de controle over de scheepvaartroute krijgen.
De onderhandelingen worden bemoeilijkt doordat onduidelijk is wie binnen Iran de beslissingen neemt. Amerikaanse onderhandelaars namen daarom rechtstreeks contact op met de leiding van de Islamitische Revolutionaire Garde, via de president van de Koerdische regio in Irak, Barzani. Trump bevestigde dat contact, maar een woordvoerder van de Revolutionaire Garde ontkende het. Hij noemde het een leugen en zei dat het om fantasieën ging.
