De Oekraïense krijgsmacht is voor de inzet van drones en communicatie aan het front sterk afhankelijk van Starlink. Toen de verbinding met het satellietnetwerk onlangs werd beperkt, verloren meerdere drones tijdens een missie contact en stortten ze neer.
Oekraïne gebruikt de drones zowel tegen Russische aanvallen als voor eigen aanvallen. De apparaten zijn verbonden met een militair pakket van Starlink, het satellietnetwerk van SpaceX. Ook militairen aan het front gebruiken de verbinding voor communicatie.
Door de beperkingen moesten drones langzamer vliegen. Daardoor waren ze eenvoudiger te onderscheppen. Wie verantwoordelijk was voor het terugschroeven van de snelheid en capaciteit is niet duidelijk. De Amerikaanse president Donald Trump wees naar SpaceX-eigenaar Elon Musk. Musk wees op zijn beurt naar Trump en het Amerikaanse leger.
Trump zei donderdag dat de beperkingen waren opgeheven. Hij gaf geen verdere details over de beslissing.
Europese alternatieven zijn nog beperkt
Starlink is voor Oekraïne moeilijk te vervangen. Het netwerk werkt ook in afgelegen gebieden en heeft weinig apparatuur nodig. Een drone kan met een Starlink-kastje verbinding maken, terwijl op de grond onder meer een laptop en stroomvoorziening nodig zijn. Satellieten zijn bovendien moeilijker uit te schakelen dan zendmasten.
Het Franse Eutelsat biedt met OneWeb een mogelijk Europees alternatief. Dat netwerk telt ruim zeshonderd satellieten, tegenover ruim elfduizend bij SpaceX. Volgens ruimtevaartdeskundige Erik Laan van Hogeschool Inholland is OneWeb bovendien aanzienlijk duurder en niet ingericht op goedkoop satellietinternet op grote schaal.
Ook satellieten op 36.000 kilometer hoogte kunnen communicatie verzorgen, maar daarbij ontstaat meer vertraging. Het verzenden van grote hoeveelheden data wordt daardoor moeilijker. Drones zouden dan minder camera’s kunnen meenemen en alleen beperkte beelden kunnen doorsturen.
Europa werkt daarnaast aan IRIS², een eigen netwerk voor defensie en overheden. Dat systeem moet uit ongeveer driehonderd tot vierhonderd satellieten bestaan, maar is nog niet gebouwd. Het duurt naar verwachting nog enkele jaren voordat het netwerk beschikbaar is.
Afhankelijkheid leidt tot zorgen
Universitair docent Rudolf Saathof van de TU Delft noemt de afhankelijkheid van één commerciële partij zorgelijk. Volgens hem kan een satellietnetwerk een machtsmiddel worden als een leverancier op afstand de verbinding kan beperken.
Laan denkt dat Europa uiteindelijk zonder Amerikaanse systemen kan, maar dat daarvoor tijd en forse investeringen nodig zijn. Tot die tijd blijft Oekraïne voor een belangrijk deel aangewezen op Starlink.
