Een Nederlands verbod op de invoer van producten uit Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever en de geannexeerde Golanhoogvlakte heeft geleid tot een diplomatiek conflict met Israël. De maatregel ging op 22 september in. Israël zegt dat reizigers naar Nederland rekening moeten houden met langdurige en ingrijpende controles op Schiphol.
De Israëlische regering heeft daarop maatregelen genomen. Minister van Buitenlandse Zaken Gideon Sa’ar trok de diplomatieke accreditatie van Nederlandse diplomaten in Ramallah in. Ook werd de officiële opening van de nieuwe Nederlandse ambassade in Tel Aviv op het laatste moment afgeblazen. De ceremonie zou maandag plaatsvinden in aanwezigheid van Christiaan Rebergen, de hoogste ambtenaar op het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken.
Douane spreekt Israël tegen
De Nederlandse douane weerspreekt het beeld dat alle reizigers uit Israël worden gecontroleerd. Woordvoerder Oscar van Elferen zegt dat de dienst sinds 22 september wel controleert op goederen uit gebieden die Nederland als onrechtmatig verkregen beschouwt. Dat gebeurt volgens hem op basis van steekproeven en beschikbare gegevens, niet bij iedere vlucht.
“We hebben een honderdtal taken, van controles op drugs tot het toezien op ecommerce en het betalen van invoerrechten”, zegt Van Elferen. “Daar komt dit invoerverbod bij. Wij kunnen echt niet ieder vliegtuig controleren, daar hebben we de menskracht niet voor.” Ook vóór 22 september werden soms vluchten uit Israël gecontroleerd. De douane zegt daarbij niet bekend te maken met welk doel.
Aanleiding voor de Israëlische waarschuwing waren meldingen over een vlucht van Tel Aviv naar Amsterdam. Bij die vlucht werden ongeveer vijftien reizigers gecontroleerd, meldt het Centraal Joods Overleg. Volgens de organisatie kan daardoor de indruk zijn ontstaan dat alle passagiers werden gecontroleerd, maar van een volledige controle was geen sprake.
Het verbod geldt voor onder meer citrusvruchten, dadels en avocado’s uit Israëlische nederzettingen. De douane controleert aan de buitengrens. De Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst kan daarnaast controles uitvoeren in supermarkten of bij goederen die via landen als Duitsland Nederland binnenkomen. Het Openbaar Ministerie kan overtreders vervolgen. Opzettelijke invoer kan maximaal zes jaar gevangenisstraf opleveren, onopzettelijke invoer maximaal één jaar.
Nederland besloot tot de maatregel nadat het Internationaal Gerechtshof in 2024 oordeelde dat landen niet via handels- of investeringsrelaties mogen bijdragen aan illegale nederzettingen. Ierland, Spanje en België hebben vergelijkbare beperkingen ingevoerd. Canada, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk bereiden eveneens maatregelen voor.
