Dreiging vanuit Washington
De Verenigde Staten dreigen het Internationaal Strafhof verder aan te pakken. President Trump noemde het hof eerder deze week een organisatie die schijnprocessen voert en wil dat het wordt afgeschaft. Tot nieuwe sancties tegen het hof als geheel kwam het nog niet, mede door diplomatieke inspanningen van Nederland.
Premier Jetten waarschuwde bij de Verenigde Naties dat de VS van het Strafhof moeten afblijven. Nederland krijgt daarbij steun uit Europa. Antonio Costa, voorzitter van de Europese Raad, noemde bedreigingen en aanvallen op het hof onaanvaardbaar.
Nederland heeft als gastland een bijzondere verantwoordelijkheid voor het Strafhof, maar is daardoor ook extra kwetsbaar. De Amerikaanse ambassadeur in Nederland zei dat de VS het hof met rust kunnen laten zolang het zich niet met Amerikaanse belangen bemoeit.
De Verenigde Staten zijn geen lid van het Strafhof. Dat geldt ook voor onder meer Rusland, China, India, Israël en Iran. De Amerikaanse weerstand tegen het hof bestaat al decennia. In 2002 ondertekende president George Bush een wet die de VS toestaat Amerikanen desnoods uit Den Haag weg te halen als zij voor het hof moeten verschijnen.
Europese voorbereiding
De VS legden al sancties op aan rechters van het Strafhof, nadat het hof een arrestatiebevel tegen de Israëlische premier Netanyahu had uitgevaardigd. De maatregelen troffen inmiddels de helft van de rechters. Zij konden daardoor onder meer niet meer naar de VS reizen en kregen te maken met geweigerde creditcards en problemen met hun zorgverzekering.
Een volgende stap kan zijn dat Washington het hele hof op de sanctielijst zet. De ongeveer 900 medewerkers zouden dan mogelijk worden afgesneden van het Amerikaanse financiële systeem. Het Strafhof probeert zich daartegen te beschermen door onder meer over te stappen op Duitse software en salarissen maanden vooruit te betalen.
Nederland vroeg de Europese Commissie een jaar geleden al om het Europese blokkeerstatuut klaar te zetten. Daarmee zouden Europese bedrijven Amerikaanse sancties moeten negeren en eventueel compensatie kunnen krijgen voor schade. Spanje en België steunen het gebruik van die maatregel openlijk.
De toepassing ervan kan bedrijven in een lastige positie brengen als zij zowel in Europa als in de VS actief zijn. Minister van Buitenlandse Zaken Berendsen noemt het blokkeerstatuut daarom een "paardenmiddel dat je maar één keer kan inzetten". Berendsen bezoekt samen met zijn Duitse collega Wadepuhl het Strafhof in Den Haag. Ook komen twee gesanctioneerde rechters in het Europees Parlement vertellen over de gevolgen van de Amerikaanse maatregelen.
