De Marokkaanse regering zegt dat criminele mensensmokkelnetwerken via sociale media onjuiste berichten verspreidden in aanloop naar de massale oversteek naar Ceuta. Rabat ontkent dat het migranten bewust de grens met de Spaanse exclave heeft laten passeren.
Afgelopen donderdag staken in 24 uur tijd ongeveer 50.000 mensen illegaal de grens tussen Marokko en Ceuta over. De meesten bereikten de exclave zwemmend. Bij de overtocht kwamen zeker 72 mensen om het leven.
Het grootste deel van de mensen die Ceuta bereikten, is inmiddels teruggekeerd naar Marokko. Spanje heeft de grensbewaking aangescherpt. Reizen van Ceuta naar het Spaanse vasteland is aan controles gebonden, waardoor de meeste migranten niet verder de Europese Unie in kunnen reizen.
De Nederlandse regering wil dat de Europese Commissie onderzoekt hoe de massale grensoversteek kon plaatsvinden. Minister Van den Brink van Asiel en Migratie noemt de gebeurtenis een ernstige schending van de Europese buitengrens. EU-ministers van Asiel bespreken de situatie in een ingelaste onlinevergadering.
Economische problemen in het noorden
In Marokko gaat het debat niet alleen over de directe aanleiding, maar ook over de redenen waarom zoveel mensen wilden vertrekken. Er is kritiek op premier Aziz Akhannouch, die nog niet publiekelijk op de crisis heeft gereageerd. Ook klinkt de oproep om een nationale rouwdag uit te roepen voor de slachtoffers.
Migratiedeskundige Soukaina Chakkour, die de toestroom van nabij meemaakte, zegt dat aandacht nodig is voor de motieven van de mensen die de oversteek waagden. "Ik zou iedereen aanraden om vooral ook te luisteren naar het verhaal van de pakweg 50.000 mensen die zijn overgestoken. Zij hebben gehandeld vanuit hun oprechte verlangens en behoeften", zegt zij.
Volgens Chakkour hangt de situatie samen met de economische crisis die Noord-Marokko sinds 2019 treft. Tot dat jaar konden Marokkanen zonder visum goederen kopen in Ceuta en die te voet meenemen naar Marokko. Veel inwoners verdienden geld met de doorverkoop van deze producten, waarvoor in Ceuta geen btw of accijnzen golden.
Marokko beëindigde die regeling in 2019. De overheid investeert sindsdien in onder meer de uitbreiding van containerhaven Tanger Med en een nieuwe haven bij Nador. Die projecten leveren voor veel inwoners nog onvoldoende werk op, mede door lage lonen en de lange bouwtijd.
"Om de grens voor goederen te sluiten is een politieke keuze geweest. Je hoeft niet terug te grijpen op de wilde theorieën die er nu rondgaan om te begrijpen waarom de mensen hier weg willen", zegt Chakkour.
