In Israël zijn de meeste stembureaus geopend voor de parlementsverkiezingen. De stemlokalen blijven open tot 22.00 uur lokale tijd, 21.00 uur in Nederland. Kort daarna worden exitpolls verwacht die een eerste beeld van de uitslag geven.
Het is de eerste verkiezing voor de Knesset sinds de aanval van Hamas op 7 oktober 2023. Daarbij kwamen 1200 Israëlische militairen en burgers om en werden meer dan 250 mensen ontvoerd. In de oorlog die daarop volgde, zijn in de Gazastrook tienduizenden Palestijnen gedood.
Israëlische kiezers stemmen op partijen en niet rechtstreeks op een premier. Toch geldt de verkiezing als een referendum over Benjamin Netanyahu, die langer premier is geweest dan iedere andere Israëlische regeringsleider.
Machtsstrijd om Netanyahu
Netanyahu's Likud was bij de vorige verkiezingen in 2022 de grootste partij. In recente peilingen staat de partij iets achter op Yashar, een nieuwe partij onder leiding van oud-legerchef Gadi Eisenkot. Yashar komt in een peiling uit op 23 zetels en geldt daarmee als de belangrijkste uitdager van Netanyahu.
Geen van beide politieke blokken lijkt een meerderheid te behalen. Voor een meerderheid in de Knesset zijn minstens 61 van de 120 zetels nodig. In een peiling kwamen de zionistische oppositiepartijen gezamenlijk uit op 56 zetels, tegenover 50 zetels voor Netanyahu's bondgenoten. Een lijst van voornamelijk Palestijns-Arabische partijen stond op veertien zetels, maar maakt geen deel uit van het zionistische oppositieblok.
De formatie kan daardoor ingewikkeld worden. Aan de ene kant staat Likud met partijen die Netanyahu steunen. Aan de andere kant staat een groep partijen die niet met de huidige premier wil samenwerken, waaronder Yashar. Als geen van beide blokken erin slaagt een coalitie te vormen, zijn nieuwe verkiezingen mogelijk.
Onderzoek en dienstplicht
Een centraal thema is de vraag wat er voorafging aan de aanval van 7 oktober. Volgens berichten zou Netanyahu vooraf signalen over een mogelijke aanval hebben gekregen, maar daar onvoldoende op hebben gereageerd. Eisenkot wil een onafhankelijk onderzoek, terwijl Netanyahu campagne voert met de militaire resultaten die volgens hem in Gaza en tegen Iran zijn behaald.
Ook de rechtsstaat speelt een rol. De regering-Netanyahu voerde hervormingen door die de invloed van de regering op de benoeming van rechters vergroten en de macht van het Hooggerechtshof beperken. Eisenkot wil die maatregelen terugdraaien.
Verder blijft de militaire dienstplicht een belangrijk onderwerp. De oppositie wil dat die voor iedereen geldt, ook voor ultraorthodoxe Joden, terwijl Netanyahu afhankelijk is van ultraorthodoxe partijen en zich terughoudender opstelt. De positie van Palestijnen en plannen voor een tweestatenoplossing spelen in de campagne nauwelijks een rol. Zowel Netanyahu als Eisenkot verwerpt zo'n oplossing zolang Hamas de macht heeft in Gaza.
