Rusland is sinds de invasie van Oekraïne in 2022 herhaaldelijk het luchtruim van NAVO-landen aan de oostflank binnengedrongen. Afgelopen week gebeurde dat in Roemenië en Polen. Deskundigen verwachten dat de alliantie op deze acties sterker zal reageren.
Het is vaak niet vast te stellen of een drone of raket per ongeluk van koers raakt tijdens een aanval op Oekraïne, of bewust NAVO-grondgebied binnenvliegt. NAVO-secretaris-generaal Rutte noemt de Russische acties roekeloos. Rusland ontkent betrokkenheid bij de recente incidenten in Roemenië.
Defensieanalist Patrick Bolder en onderzoeker Bart van den Berg van Instituut Clingendael zien de incidenten als onderdeel van een Russische strategie van speldenprikken. Rusland zou daarmee willen testen hoe ver het kan gaan zonder dat de NAVO ingrijpt. Ook kan de onrust inwoners van lidstaten minder bereid maken Oekraïne te steunen, aldus Van den Berg.
Meer nadruk op luchtverdediging
Roemenië zette F-16-gevechtsvliegtuigen in nadat drie dagen achter elkaar drones het Roemeense luchtruim waren binnengevlogen. De toestellen werden vermoedelijk vanuit Rusland gelanceerd. In september 2025 drongen negentien Russische drones Polen binnen, waarvan vier met hulp van Nederlandse F-35's werden neergehaald.
Na die gebeurtenissen versterkte de NAVO de oostflank met de operatie Eastern Sentry. Die richt zich onder meer op het onderscheppen van drones. NAVO-functionarissen spreken van een verschuiving van luchtpolitie, waarbij vliegtuigen vooral worden geïdentificeerd en begeleid, naar actieve luchtverdediging.
Het uitschakelen van drones blijft een afweging voor militaire commandanten. Neerstortende brokstukken kunnen schade veroorzaken of burgers raken. Ook moeten commandanten voldoende informatie hebben over de dreiging en de herkomst van een toestel, en binnen het internationaal recht handelen.
NAVO-functionarissen zeggen dat zulke besluiten direct worden genomen op grond van beschikbare inlichtingen. Als een vijandelijke drone boven een dichtbevolkt gebied vliegt, kan het veiliger zijn de route te volgen dan het toestel neer te halen.
Goedkopere middelen nodig
Bolder pleit voor krachtiger optreden. "Met niets doen lok je de volgende aanval uit, en niets doen kan er ook toe leiden dat zo'n drone op een bevolkt gebied komt of mensen doodt", zegt hij. Van den Berg verwacht dat een reactie proportioneel blijft en ook kan bestaan uit cybermaatregelen, sancties of diplomatieke stappen.
NAVO-landen willen daarnaast investeren in nieuwe luchtafweersystemen. Het gebruik van gevechtsvliegtuigen tegen kleine drones is kostbaar. Roemenië zou voor het uitschakelen van drie drones met F-16's ongeveer 1,5 miljoen euro hebben uitgegeven, wat de noodzaak onderstreept van goedkopere verdedigingsmiddelen.
