Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) heeft Turkije opgedragen Osman Kavala onmiddellijk vrij te laten. De 68-jarige zakenman en mensenrechtenactivist zit sinds 2017 gevangen en werd in 2022 tot levenslang veroordeeld.
Kavala werd schuldig bevonden aan betrokkenheid bij de protesten in het Gezipark in 2013 en aan een poging om de Turkse regering omver te werpen. Later werd hem ook deelname aan de mislukte staatsgreep van 2016 ten laste gelegd. Het EHRM oordeelt dat er onvoldoende bewijs was voor zijn detentie en vervolging.
Een lagere kamer van het hof had in 2020 en 2022 al bepaald dat Kavala moest worden vrijgelaten. De hogere kamer heeft die uitspraken nu bevestigd. In het nieuwe vonnis uit het hof bovendien stevige kritiek op de Turkse rechtsgang.
Kritiek op Turkse rechtsstaat
Volgens het EHRM is in Turkije sprake van een structureel probleem. Politieke tegenstanders, mensenrechtenverdedigers en journalisten zouden daar worden vastgezet en vervolgd. Ook de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechterlijke macht staan volgens het hof onder druk.
De Turkse regering kan volgens de rechters rechtstreeks of indirect invloed uitoefenen op rechterlijke uitspraken, vooral in zaken met een politieke lading. Het hof stelt dat Kavala het slachtoffer is geworden van die ontwikkeling.
Kavala leidt Anadolu Kültür, een organisatie die culturele en sociale projecten ondersteunt. De instelling werkt onder meer met kunstenaars, minderheden en kinderen uit kwetsbare groepen. President Recep Tayyip Erdogan ziet Kavala als vertegenwoordiger van de seculiere en kosmopolitische elite in Istanbul.
Conflict met Raad van Europa
Kavala werd aanvankelijk vervolgd voor het financieren van de Gezi-protesten. Justitie stelde dat hij daarbij steun had gekregen van de Hongaarse filantroop George Soros en de regering wilde destabiliseren. Een rechter sprak hem eerst vrij wegens gebrek aan bewijs, maar die uitspraak werd in hoger beroep vernietigd.
Het EHRM maakt deel uit van de Raad van Europa, die 46 lidstaten telt. Het Comité van Ministers kondigde in 2021 al maatregelen tegen Turkije aan vanwege de zaak. Die konden uiteindelijk leiden tot schorsing van het land als lid, maar daar is tot nu toe weinig van terechtgekomen.
De Turkse regering heeft eerdere uitspraken uit Straatsburg naast zich neergelegd. Erdogan zei eerder dat Turkije de Raad van Europa niet langer zou respecteren als die organisatie uitspraken van de Turkse rechterlijke macht niet aanvaardt.
