Het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) heeft de staatssecretaris van Landbouw opgedragen opnieuw te beslissen over drie varkenshouders die mogelijk illegaal biggenstaarten hebben afgeknipt. Staatssecretaris Silvio Erkens krijgt daarvoor zes maanden de tijd.
De zaak was aangespannen door dierenwelzijnsorganisatie Varkens in Nood. Die vroeg de overheid in 2023 twee keer om op te treden tegen varkenshouders die volgens de organisatie in strijd met de wet staarten couperen. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) stelde bij inspecties vast dat ook bij de drie betrokken bedrijven staarten waren afgeknipt.
Het ministerie van Landbouw constateerde in 2023 dat er overtredingen waren, maar besloot niet te handhaven. Dat zou de betrokken bedrijven volgens het ministerie onevenredig zwaar raken door extra kosten en doordat de sector nog onvoldoende is ingericht op varkens met intacte staarten.
Na bezwaar van Varkens in Nood veranderde de staatssecretaris de motivering. Hij stelde dat de regels te onduidelijk waren om vast te kunnen stellen of de bedrijven de wet hadden overtreden. Het CBb verwerpt die redenering. Volgens de rechter biedt de bestaande wet voldoende houvast om te beoordelen of varkenshouders de voorwaarden naleven.
Uitzondering op het verbod
Het afknippen of afbranden van varkensstaarten is sinds 1991 verboden. De wet maakt wel een uitzondering wanneer varkens elkaar verwonden door staartbijten. Varkenshouders moeten dan eerst maatregelen hebben genomen om dat gedrag te voorkomen en aantonen dat die maatregelen niet genoeg werken.
In de praktijk worden staarten volgens onderzoek uit 2022 van Wageningen University & Research bij meer dan 90 procent van de biggen in de eerste levensweek afgeknipt. Varkens kunnen uit stress of frustratie in elkaars staarten bijten. Routinematig afknippen om dat risico vooraf te beperken, is niet toegestaan.
Frederieke Schouten, directeur van Varkens in Nood, noemt meer stro, voldoende ruimte en extra voerplekken als mogelijke maatregelen tegen staartbijten. Volgens haar moeten varkenshouders voortdurend onderzoeken of zulke aanpassingen werken. “We moeten de stallen aanpassen, niet de dieren”, zegt Schouten.
De uitspraak betekent niet automatisch dat de drie bedrijven een boete krijgen. De staatssecretaris moet opnieuw onderzoeken of de bedrijven aan de wettelijke voorwaarden voldeden en daarna bepalen of handhaving nodig is.
De Producentenorganisatie Varkenshouderij zegt dat meer onderzoek en aanpassingen nodig zijn om varkens met intacte staarten te houden. De organisatie wijst ook op de noodzaak van passende vergunningen, vergoeding van extra kosten en mogelijkheden om varkens met staartschade te vervoeren. Een woordvoerder van de staatssecretaris laat weten dat binnen zes maanden een nieuw besluit volgt.
